دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Analysis of the application of various geometric patterns, without observing the principle of symmetry in Seljuk brickworkتحلیل کاربرد نقوش هندسی متنوع، بدون رعایت اصل تقارن در آجرکاری سلجوقی518214010.22077/nia.2022.5052.1577FAحمید افشارهیات علمی بنیاد ایران شناسیمحمد مرتضاییگروه اسلامی پژوهشکده باستان شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگریJournal Article20220122Avoidance of symmetry in Seljuk brickwork is one of the accessible but Difficult to understand concepts of Islamic art. The use of bricks in a variety of geometric designs without observing the principle of symmetry in the edges of the building led to a dramatic change in the structure of the brick arrays of this period that has never been experienced in any historical period in Iran. Note that changes in the artistic structure of a traditional society do not simply take place, and the coincidence of these with the height and perfection of Iranian brick art has caused a contradiction in the art of this era that has so far received little attention. However, the Seljuk era brick work debate has been a highly repetitive topic in domestic and foreign research, and despite the principle of symmetry in Iranian art, little attention has been paid to the issue of Avoidance of symmetry in Seljuk-era brickwork Explaining and interpreting this deconstruction of the new social class (middle class) as the sponsor of production that followed a new taste is of great importance. Sponsors' taste and bricklayer enthusiasm for displaying their ability, created the style of pop art in brickwork of that era that's like all the pop arts was influenced by social structures and with the political and social changes after the Seljuk era Immediately forgotten. This research aims to reveal new aspects of Seljuk-era brick art that have been neglected so far. This research is based on historical-interpretive method and based on library resources.تقارنگریزی در آجرکاری سلجوقی، یکی از مفاهیم در دسترس اما دیریاب هنر دوران اسلامی است. کاربرد آجر در طرحهای متنوع و فراوان هندسی بدون رعایت اصل تقارن در اضلاع بنا، تغییر و تحولی چشمگیر در ساختار آرایههای آجرکاری این دوران پدید آورد که در هیچ یک از ادوار تاریخی ایران سابقه نداشته است. توجه به این نکته که اصولاً تغییرات در ساختار هنری یک جامعه سنتی به سادگی رخ نمیدهند و همزمانی این تغییرات با اوجگیری و کمال هنر آجرکاری ایران، موجب بروز تضادی در هنر این دوران شده که تا کنون توجه شایستهای به آن نشده است. این در حالی است که بحث آجر و آجرکاری دوره سلجوقی از مباحث بسیار پر تکرار در پژوهشهای داخلی و خارجی بوده و علیرغم بدیهی بودن اصل تقارن در هنر ایران، کمتر توجهی به موضوع تقارن گریزی در آجرکاری دوران سلجوقی نشده است. تبیین این ساختار شکنی بر اساس شکلگیری طبقه اجتماعی جدید (طبقه متوسط) بهعنوان سفارش دهندگان و حامیان ایجاد ابنیه که از ذوق و سلیقه جدیدی پیروی میکردند، دارای اهمیت بسیار است. سلیقه حامیان و علاقه آجرکاران برای نمایش توانایی خود، سبک هنر مردمی را در آجرکاری این دوران رقم زد که به مانند تمام هنرهای مردمی متاثر از ساختارهای اجتماعی بود و با تغییرات سیاسی و اجتماعی بعد از دوران سلجوقیان، بلافاصله از رونق افتاد. این پژوهش در صدد است تا ابعاد جدیدی از هنر آجرکاری دوران سلجوقی را که تا کنون مورد غفلت قرار گرفته، آشکار نماید. پژوهش حاضر به روش تفسیری – تاریخی و با استناد به منابع کتابخانهای صورت گرفته است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2140_1218bf1d91e15b12f90632390f7a4561.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220The application of five selected principles of Gestalt in the analysis of the grave inscription of the tomb of twelve imams in Yazdکاربست پنج اصل منتخب گشتالت در تحلیل کتیبه گریو گنبد بقعه دوازده امام یزد1935230010.22077/nia.2022.5452.1624FAصفیه حاتمیدانشگاه هنر اسلامی تبریز/ تبریز/ ایرانفرنوش شمیلیاستادیار، دانشکده هنرهای صناعی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریزJournal Article20220712Abstract<br /><br />The mausoleum of twelve imams of Yazd is a thousand-year-old building with a valuable inscription in decorative Kufic script under the dome, which is very important in terms of visual richness and worthy of study. Gestalt is one of the theories of the visual perception process in psychology, and the principles of this theory can be useful in the recognition of works of art. The most important principles of Gestalt are the principle of similarity, symmetry, proximity, layering, integration, continuity, relationships between form and context, superimposition and common destiny. The inscription should be placed. In this way, the amount of use of these principles in its design will be determined and the quality of the resulting performance will be revealed.<br /><br />This research seeks to answer the question that to what extent and how the principles of similarity, contiguity, symmetry, completion and overlap were used in the design of the inscription of the tomb of the twelve Imams of Yazd, and what is the degree of significance resulting from the use of each of these principles?<br /><br />This research was carried out in a descriptive-analytical way and the data were collected through library studies and field surveys.<br /><br />The results showed that the principles of similarity and overlap are used to a large extent, the principle of proximity and completion to a large extent, and the principle of symmetry to a moderate extent are used in this inscription. The result of the application of these principles is the realization of propaganda to a large extent, and as a result, the better organization of the components, the easier reception of the work and the active communication of the audience with the inscription.<br /><br />Key words: Tomb of twelve Imams of Yazd, inscription, visual perception, Gestalt theory, pregnancy.بقعه دوازده امام یزد با قدمت هزارسال، بنایی است دارای کتیبهای ارزشمند به خط کوفی تزیینی در زیر گنبد که به لحاظ غنای بصری حائز اهمیت بسیار و شایسته مطالعه است. گشتالت یکی از نظریههای فرآیند ادراکبصری در علم روانشناسی است که اصول این نظریه میتوانند در بازشناسی آثارهنری مفید واقع شوند. مهمترین اصول گشتالت عبارتاند از اصل مشابهت، تقارن، مجاورت، بستار، یکپارچگی، تداوم، روابط شکل و زمینه، فرا پوشانندگی و سرنوشت مشترک که در پژوهش حاضر سعی شده پنج اصل از این قوانین، مبنای علمی برای تجزیهوتحلیل بصری و ارزیابی کیفیت ادراکی این کتیبه قرار گیرد. بدین طریق میزان استفاده از این اصول در طراحی آن مشخص و کیفیت پراگنانس حاصله و مؤثرترین عوامل در ایجاد آن آشکار گردد.<br /><br />این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که در طراحی کتیبه بقعه دوازده امام یزد به چه میزان و چگونه از اصول مشابهت، مجاورت، تقارن، تکمیل و فراپوشانندگی استفادهشده است و میزان پراگنانس حاصله از بهکارگیری هر یک از این اصول چه میزان است؟<br /><br />این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی انجامیافته و دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و بررسیهای میدانی گردآوریشدهاند.<br /><br />نتایج حاصله نشان داد اصول مشابهت و فرا پوشانندگی به میزان بسیار زیاد، اصل مجاورت و تکمیل به میزان زیاد و اصل تقارن به میزان متوسط در این کتیبه بهکاررفته. حاصل بهکارگیری این اصول تحقق پراگنانسی به میزان زیاد است و درنتیجه ساماندهی بهتر اجزا، دریافت آسانتر اثر و ارتباط فعالانه مخاطب با کتیبه را موجب میشود.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2300_e82a13712a705fef181b4f3b0d597923.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220A Study on the Formal Structure of Design Patterns
in Urban Carpets in Southern Khorasan Provinceبررسی ساختار فرمی طرح و نقش قالیهای شهری استان خراسان جنوبی3653240610.22077/nia.2023.5632.1676FAفرنوش رحمانیدانشجو دکتری هنر دانشگاه الزهرا (س)علی وندشعاریدانشیار گروه فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایرانعبداله میرزاییدانشیار دانشکده فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریزوحیده حسامیمربی، دانشکده هنر دانشگاه بیرجندJournal Article20221219Southern Khorasan Province is one of the most important regions in Iran for weaving carpets. Studies on the patterns used in this region suggest that the patterns are developed influenced by the geographical location were the carpets are woven and that they can be divided into three categories: urban, village and nomadic. The purpose of this paper is to study the design patterns, provide a formal analysis on the urban carpets, and present a classification of the contemporary patterns in this province in order to introduce collective information on the local and original design patterns having been used in carpets.<br /><br />This study is descriptive-analytical and the data are analyzed using detail-oriented (inductive) approach. The data a on literature and history were collected via library research and, for the main part of the study, the sample images of the carpets from several regions in Southern Khorasan Province were gathered using field research. The statistical population of the urban carpets in Southern Khorasan includes 208 carpets out of which 16 were studied. Besides presenting a classification of the carpets, the analysis of the data on the design patterns indicates the prevalence of carpet weaving in all the regions in the province except Sarayan.<br /><br />Studies show that hand-woven carpets of the individual regions display unique design patterns including medallion corner, multiple-panel, vagirei, straipped, kheshti and wall-to-wall. Moreover, some of the patterns used in different regions share the same style - khesti, although being attributed to a specific region, is seen to be the same as the one in the other regions in Southern Khorasan Province. One may refer to medallion corner as an another example which contains repetitions of twisted fish patterns and Sa'adi pattern.استان خراسانجنوبی یکی از مهمترین قطبهای بافندگی فرش در ایران میباشد. مطالعة طرحهای به-کار رفته در هنر قالیبافی این استان نشان میدهد این طرح ها متناسب با جغرافیای بافت قالی ها، در سه سبک طراحی شهری، روستایی و عشایری بافته می شوند. هدف از پژوهش حاضر مطالعة طرح و نقش و تحلیلفرمی قالیهای شهری و ارائة طبقهبندی از طرحهای معاصر این استان است تا از این طریق بتوان به مجموعهای از اطلاعات طرح و نقشهای بومی و اصیل در تولیدات بهکار رفته دست یافت. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی بوده و تجزیه و تحلیل اطلاعات به شیوة جزیینگر (استقرایی) انجام گرفته است. روش جمعآوری اطلاعات مربوط به ادبیات و مباحث تاریخی، به صورت کتابخانه ای و بخش اصلی این پژوهش بر پایة تحقیقات میدانی جهت جمعآوری نمونه تصاویر از قالیهای مناطق مختلف خراسان جنوبی صورت پذیرفته است. لذا بر این اساس به مطالعة نمونه قالیها پرداخته شده است. جامعة آماری مطالعه شده مربوط به قالیهای شهری خراسان جنوبی شامل 208 نمونه میباشد که مجموعاً 16قالی مورد بررسی قرار گرفته است. ارزیابی و تحلیل نتایج به دست آمده از مطالعة طرح و نقش قالیهای این استان به همراه ارائة طبقهبندی از قالیهای موجود، حاکی از رواج قالیبافی در همة مناطق به جز شهرستان سرایان است. <br /><br />مطالعات نشان میدهد دستبافتههای هریک از این مناطق بیانگر طرح و نقش مخصوص به خود است که شامل طرحهای لچکترنجی، قابی، واگیرهای، محرمات، خشتی و سرتاسری میباشد. همچنین نوع سبک-پردازی برخی طرحهای بکار رفته در مناطق مختلف در ارتباط با یکدیگرمیباشد مانند طرح خشتی که مختص به یک نقشه میباشد و تفاوتی با طرح خشتی سایر مناطق خراسان جنوبی ندارد. همچنین گروه قالیهای لچک ترنجی که بیشتر تکرار طرحهای ماهی درهم و طرح سعدی میباشد.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2406_27fce8c4aa8480fde900348acce62551.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Comparative analysis of Umayyads and contemporary wall paintings in Syriaتحلیل تطبیقى نقاشىهای دیواری امویان و دوره معاصر در سوریه5469261710.22077/nia.2023.6318.1725FAالاء بصلدانشگاه الزهرا0000-0003-3501-5141فاطمه کاتبگروه پژوهش هنر. دانشکده هنر. دانشگاه الزهرا0000-0003-3501-5141ابوالقاسم دادورگروه پژوهش هنر،دانشکده هنر دانشگاه الزهرامریم مونسی سرخهاستادیار دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران0000-0003-3501-5141Journal Article20230424Wall painting serves as a medium for representing a culture, religious and spiritual beliefs, and societal ideals, and its appearance varies in accordance with the circumstances of each historical period. Umayyad wall paintings (661-750 AD/40-132AH) were crafted in palaces and mosques with emphasis on both religious and worldly themes. Over time, wall painting has undergone transformations, and in contemporary Syria (1966-2000 AD/1385-1420AH, referring to the presidency of Rahal Hafez Asad), it has been utilized to embellish public spaces. The aim of the research is to comprehend the significance of wall painting in Umayyad and contemporary Syrian art, including its conceptual and artistic characteristics and its artistic and intellectual value during both historical periods. The central research question is to identify the similarities and differences between Umayyad and contemporary wall paintings in Syria. The research employs a descriptive, analytical, and comparative method while gathering field and documentary data. The findings reveal that in Umayyad wall paintings, the magnificence of the architecture, the expression of symbolic motifs in the inscriptions, and the description of the sky and paradise all convey the relationship between the artists and the religious accomplishments of the state. While living beings such as animals and humans are prohibited in these artworks, they were utilized in palace decorations. Contemporary Syrian artists, inspired by Umayyad art, have utilized human images in their contemporary wall paintings to commemorate the historical and cultural accomplishments of President Rahal Hafez Assad.نقاشی دیواری بستری برای بازنمایی فرهنگ و عقاید دینی، مذهبی و آرمانهای جامعه است و در هر دوره تاریخی به اقتضای شرایط، جلوهای متفاوت دارد. نقاشیهای دیواری اموی (661-750م./40- 132ه.ق.) در کاخها و مساجد بر اساس بستر دینی و دنیایی اثر، خلق میشدند. در اثر گذشت زمان نقاشی دیواری دستخوش تحولاتی شده و در سوریه معاصر (1966-2000م./1385-1420 ه.ق.)، منظور دوره ریاست جمهوری راحل حافظ اسد) نیز هنر نقاشی دیواری زینتبخش اماکن عمومی شد. هدف پژوهش، شناخت جایگاه نقاشی دیواری در هنر اموی و معاصر سوریه، درک مفهوم و ویژگیهای هنر نقاشی دیواری و اهمیت هنری و فکری آن در دوره اموی و معاصر است. پرسش: وجوه اشتراک و افتراق نقاشى دیواری اموى و معاصر در سوریه چیست؟ روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و تطبیقی و گردآوری اطلاعات، میدانی و اسنادی است. نتایج نشان میدهد در نقاشیهای دیواری اموی، عظمت معماری، بیان نمادهای رمزی نقوش و توصیف آسمان و بهشت، نمایانگر رابطه هنرمندان و دستاوردهای مذهبی دولت است. در این تصاویر، نقوش حیوانی و انسانی تحریم میگردد اما در کاخها مورد استفاده قرار گرفتهاند. هنرمندان معاصر سوریه با تأثیر از هنر اموی و در نقاشیهای دیواری معاصر سوریه به تجلیل از دستاوردهای تاریخی و فرهنگی رئیس جمهور راحل حافظ اسد اقدام نمودهاند و با استفاده از تصاویر انسانی برای انتقال این مفاهیم تلاش کردهاند.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2617_d2b520d3827257062dae6a6d853749b7.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220A comparative study of the visual components of the decorations and inscriptions of the wooden pulpit of the Sajluqi period in the village of Farizhand and Borzroud, Natanz.مطالعه تطبیقی مؤلفههای بصری تزئینات و کتیبههای منبر چوبی عصر سجلوقی روستای فریزهند و برزرود نطنز7086275810.22077/nia.2024.6030.1692FAفاطمه هاشمیکارشناسی ارشد دانشگاه هنر اسلامی تبریزیعقوب آژنداستاد دانشگاه تهرانJournal Article20230121One of the most valuable practical and essential elements used in mosques is the pulpit. It is clear that this hand-made work has somehow been effective in the promotion and expansion of religion. A major part of the researches about minbars has been about the history of its construction, and few discussions have dealt with the aesthetic features and motifs used in it. are in Iran, where the study of the decorative and structural dimensions of these pulpits is the aim of the present research. This research has a qualitative nature and describes and analyzes the two pulpits and visually compares the roles in a descriptive-analytical and comparative method with reference to the data obtained through library and field methods. The answer to this question is what is the difference between the two minbars (Berzroud and Farizhand) in terms of appearance characteristics, patterns, inscriptions, construction, materials, etc.? In these works, there are various designs and motifs, decorations with geometric motifs. and plants, as well as inscriptions carved in Kufi and Naskh script can be seen. The execution method of the motifs is first meshed using the grid method, and then it is pasted on a background and then the inlay work is done on it. In the Borzroud pulpit, most of the designs have ½ mirror repetition, and in the Farizhand pulpit, the method of repetition is transmissive or ½ and ¼ mirror. The mentioned pulpits are in conflict in terms of seating, the form of the Frizhand pulpit is an altar shape and the Borzroud pulpit has a simpler structure, but it is more elaborate in terms of decorations.یکی از با ارزشترین عناصر کاربردی و ضروری که در مساجد مورد استفاده قرار میگرفته منبر بوده است. واضح است که این دست ساخته به نحوی در ترویج و گسترش دین نیز مؤثر واقع شده است. بخش عمده ای از تحقیقات انجام شده در باب منبرها، پیرامون تاریخ ساخت آن بوده و کمتر مباحثی به ویژگیهای زیباییشناختی و نقوش به کار رفته در آن پرداختهاند دو منبر دوران اسلامی عصر سجلوقی روستاهای فریزهند و برزرود نطنز نمونههای برجستهای از منابر در ایران هستند که بررسی ابعاد تزئینی و ساختاری این منابر هدف مطالعه پژوهش حاضر میباشد. این تحقیق دارای ماهیت کیفی بوده و به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی با استناد به داده هایی که به روش کتابخانهای و میدانی به دست آمده است، دو منبر مذکور را مورد توصیف و تحلیل و قیاس بصری نقشها قرار میدهد و در پی پاسخ به این سؤال است که چه تفاوتی بین دو منبر (برزرود و فریزهند) از منظر ویژگیهای ظاهری، نقش، کتیبه، ساخت، مواد و... وجود دارد؟در این آثار، طرحها و نقوش متنوع، تزئیناتی با نقوش هندسی و گیاهی و همچنین کتیبههای کندهکاری شده به خط کوفی و نسخ قابل مشاهده است. شیوهی اجرایی نقوش ابتدا به روش شبکهسازی مشبک شده است، و سپس روی زمینهایی چسبانده شده است و بعد کار منبت روی آن انجام شده است. در منبر برزرود بیشتر طرح ها تکرار ½ آئینه ای دارند و در منبر فریزهند روش تکرار واگیره ایی و یا ½ و ¼ آئینه ای بوده است. منابر مذکور از نظر نشستگاه در تضاد هستند که فرم منبر فریزهند محرابی شکل و برزرود ساختاری سادهتر دارد اما از نظر تزئینات پرکارتر است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2758_bf0198c41c82411d01ec71f51eeeeef4.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Critical discourse analysis of Shiite in the paintings on tiles of Moaven al-Molk Tekyeh: based on Norman Fairclough's opinionsتحلیلانتقادی گفتمانشیعی در کاشینگارههای تکیهمعاونالملک: با تکیهبر آراء نورمن فرکلاف87102283810.22077/nia.2024.6136.1703FAسمانه سراجدانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.محسن مراثیگروه پژوهش هنر ، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.Journal Article20230215Using the critical discourse analysis approach, the present research analyzes the most important theme of Shiite art, the narrative of Ashura and its related events, in paintings on tiles of Moaven al-Molk Tekyeh that date back to the Qajar period. This analytical approach investigates the visual language of the paintings on tiles as a social action related to the historical, political, social, and ideological factors of the two Shiite and monarchy discourses. Factors that are reproduced with special Shiite elements in the tile paintings of Moaven al-Molk Tekyeh. Shiite elements are a combination of beliefs, myths, and historical events of the Shias. The use of these Shiite elements has been effective in legitimizing the government of the rulers of the time. The research has aimed to analyze the discourses related to the reflection of Shiite thought in the paintings on tiles of Moaven al-Molk Tekyeh and to identify the elements and the function of the Shia discourse in the paintings on tiles considering the political and social developments of society in the Qajar era. The questions of the research have been what discourses led to the reflection of Shia thought in the paintings on tiles of Moaven al-Molk Tekyeh? and under the influence of what factors has this Shiite discourse in paintings on tiles taken place? The research method has been critical discourse analysis which is a qualitative research method. Additionally, Fairclough's views have been used as the theoretical basis of the research. Data were collected using library research and field study. The paintings on tiles were analyzed based on Fairclough's three-level critical analysis. The research community consists of 12 tile paintings related to Zeinabie of Moaven al-Molk Tekyeh, of which 3 tile paintings were selected in a purposeful way to analyze the most information related to the research questions. The results of the research indicate that based on the analysis of the critical discourse, the discourse of Shia is opposed to the discourse of monarchy in these tile paintings. The Shia discourse used Shia traditions to show this conflict in the existing conditions of the society. Shiite traditions were combined with Arab Shiite thought and Iranian identity. Shiite elements were reproduced in the form of behaviors and models of Shiite heroes. The artist expressed the political, social, and cultural issues of the Qajar period with an anti-colonial discourse. Shia critical discourse using the theme in the tiles showed the interaction and confrontation of Shia characters along with the negative consequences. In the framework of the Shia discourse, some social norms were reversed. The Shiite discourse in the structure and texture of Kashi paintings created its own story by choosing specific Shiite events. This choice of Shiite discourse was due to the presence of anti-royalty and critical discourse in the Qajar era and was reflected in the tile paintings.پژوهش حاضر در چارچوب رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی به تحلیل مهمترین مضمون هنر شیعی دوران قاجار، روایت عاشورا و وقایع وابسته به آن در کاشینگارههای مذهبی تکیه معاونالملک میپردازد. این رویکرد زبان تجسمی کاشینگاره را هم چون عملکرد اجتماعی مرتبط با عوامل سیاسی، اجتماعی، دو گفتمان سلطنت و شیعی موردمطالعه قرار میدهد. عواملی که با عناصر خاص شیعی در کاشینگارههای تکیه معاونالملک بازتولید میشوند. عناصر شیعی ترکیبی از اعتقادات، باورها، اسطورهها و حوادث تاریخی شیعیان است. کاربرد این عناصر شیعی در راستای مشروعیت بخشی به حکومت حاکمان وقت نسبت به اعتقادات مردم در عناصر وابسته به معماری، مؤثر بوده است. هدف از پژوهش، تحلیل گفتمانهای ناظر بر بازتاب اندیشه شیعی در کاشینگارههای تکیه معاونالملک و شناخت عناصر و عملکرد گفتمان شیعی در کاشینگارههای تکیه در واکنش به تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه دوران قاجار خواهد بود. سؤالات پژوهش: چه گفتمانهایی منجر به بازتاب اندیشه شیعی در کاشینگارههای تکیه معاونالملک شد؟ و این گفتمان شیعی در کاشینگارههای تکیه، تحت تأثیر چه عواملی به وقوع پیوسته است؟ روش پژوهش، تحلیل محتوای انتقادی و از نوع پژوهشهای کیفی است. شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانهای و میدانی است. جامعه پژوهش، 12 کاشینگاره مربوط زینبیه تکیه معاونالملک است که 3 کاشینگاره به روش هدفمند انتخابشده تا بیشترین اطلاعات مرتبط با سؤالات پژوهش تحلیل شود. روش تجزیهوتحلیل اطلاعات بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی و بر مبنای آراء فرکلاف در سه سطح موردبررسی قرارگرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی، در کاشی نگاره هاگفتمان شیعه در تقابل با گفتمان سلطنت قرار گرفته است. گفتمان شیعه برای نشان دادن این تضاد در شرایط موجود جامعه از روایات شیعی استفاده می کرد. روایات شیعی با تفکر شیعی عرب و هویت ایرانی تلفیق شد. عناصرشیعی در قالب رفتارها و الگوهای قهرمانان شیعه بازتولید شد. هنرمند مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوره قاجار را با گفتمانی ضد استعماری بیان کرد. گفتمان انتقادی شیعه با استفاده از مضمون در کاشی ها، تعامل و تقابل شخصیت های شیعه را در کنار پیامدهای منفی نشان داد. در چارچوب گفتمان شیعه، برخی هنجارهای اجتماعی معکوس شد. گفتمان شیعه در ساختار و بافت نقاشی های کاشی، داستان خود را با انتخاب وقایع خاص شیعی خلق کرد. این انتخاب گفتمان شیعه به دلیل وجود گفتمان ضدسلطنتی و انتقادی در عصر قاجار بود و در نقاشی های کاشی منعکس شد.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2838_df8efc6e7e3048f2cbf61062d5ead266.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Analysis of the visual features of the king's throne in the illustrations of the Shahnameh of Shah Tahmaspتحلیل بصری نقش سریر پادشاهی در نگارههای شاهنامهی شاه تهماسبی103124272010.22077/nia.2024.6266.1719FAفرزانه فرخفردانشکده هنر/ نیشابور/ایران0000-0001-9771-0073لیلا میرشاهیدانشکده هنر دانشگاه نیشابورJournal Article20230409The theme of kings sitting on the throne, due to its special narrative and visual appeal, has been the focus of painters in most of Iran's illustrated Shahnamehs and has been depicted with various qualities. Among the illustrated Shahnamehs, Shahnameh of Tahmasp is one of the most important versions that has paid special attention to the illustration of this assembly and has made good use of the king's throne as a symbol of power and a special visual element in explaining the position of the king. <br /><br />The question is: What characteristics are evident in the analysis of the visual aspects of the king's throne in the Shahnameh of Shah Tahmasp? The results show that the diversity of the form and composition of Karina, with the predominance of decorative motifs, is one of the main features of the king's thrones motifs in Tahmasbi Shahnameh. There is considerable variation in the way the throne is represented that is based on the available evidence from the difference in the description of the kings in the literary text of the Shahnameh. Although in most cases there is no description of the king's throne in the text and artist has drawn it with his imagination.موضوع جلوس پادشاهان، به دلیل جذابیتهای روایی و بصری خاصاش، در اغلب شاهنامههای مصور مورد توجه نگارگران بوده و با کیفیتهای متنوع به تصویر کشیده شدهاست. شاهنامه تهماسبی، یکی از مهمترین نسخی است که به تصویرسازی این مجلس توجه ویژه داشته و از سریرهای پادشاهی به عنوان نمادی از فرّ و عنصر بصری خاص در تبیین جایگاه پادشاه به خوبی بهره گرفتهاست. هدف از این پژوهش در گام نخست شناسایی ویژگیهای بصری نقوش سریر پادشاهی در شاهنامه تهماسبی و پس از آن تبیین میزان همگامی تصویر با متن است. پرسش ایناست: در تحلیل وجوه بصری نقش سریر پادشاهی در شاهنامه شاهتهماسبی چه ویژگیهایی مشهود است؟ ماهیت این تحقیق توسعهای میباشد و از روش تاریخی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی بهره گرفته شدهاست. یافتههای تحقیق نشان میدهند که گوناگونی فرم و ترکیببندی قرینه، با غلبهی نقشمایههای تزئینی، از ویژگیهای عمده نقوش سریر پادشاهی در شاهنامهتهماسبیاست. در شیوه بازنمایی نقوش سریر تنوع قابلملاحظهای وجود دارد که این امر بر مبنای شواهد موجود از تفاوت در شرح و توصیف پادشاهان در متن ادبی شاهنامه نشأت میگیرد، هر چند که در برخی موارد توصیفی از سریر در متن نیآمده و هنرمند با تخیل خود آن را ترسیم کرده است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2720_c90502f75915fb2c8292e4ba10734095.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220An Analysis and Classification of Textile Prayer Mats in the Victoria and Albert Museumتحلیل و طبقهبندی شیوههای تولید و تزیین سجاده های پارچه ای موجود در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن124138285810.22077/nia.2024.6811.1795FAآمنه مافی تباردانشگاه هنرJournal Article20230922Islamic prayer mats, on which Muslims perform salah, are traditionally woven on simple vertical frames (dar) or more sophisticated handlooms (dastgah), with an iconic mihrab design that is either woven into them or added later by embroidery or printing. This study analyzes prayer mats from Qajar Iran and classifies them based on weaving and decoration techniques. For this purpose, it looks at those in the Victoria and Albert Museum (V&A), all of which are produced on looms (as opposed to dar-woven textiles such as rugs). The research question is: How can we categorize the V&A’s Qajar - era prayer mats according to their decoration technique? Conducted as historical and descriptive-analytical research, the study analyzed 13 randomly-selected Qajar -era prayer mats from the V&A’s collection. It found that the decoration on most of the mats was added after weaving — using techniques such as drawn thread work (Sokme Douzi), silk embroidery, cotton embroidery and woodblock printing (Qalamkar) — with only a few mats having designs woven into them. Technical limitations of looms for weaving the symmetrical mihrab design may have contributed to the greater popularity of embroidery and printing, which offer more technical freedom to producers. Although popular across Iran, the decoration techniques used for the studied mats are often considered originally Isfahan handicrafts. Among the V&A’s prayer mats, most are decorated using drawn thread work and cotton embroidery, while cotton embroidery and block printing are the favored techniques for the larger mats, drawn thread work is more common in small sizes. All of prayer mats are entirely made of linen, silk or cotton, may have a chintz lining (if existing), with most of them featuring hems made of a type of patterned fabric, known as moharramat. Regarding the motifs used, geometricm, vegetal designs and Islamic inscriptioncomprise the majority; human figures and objects are also present, but to a lesser extent.سجاده بهعنوان یکی از منسوجات کاربردی برای اقامة نماز معمولاً با استفاده از بافت یا عملیات تکمیلی همچون سوزندوزی و چاپ، با طرح محرابی تهیه میشود. جایگاه جغرافیایی و فرهنگی نمازگزاران و البته موقعیت اجتماعی آنها از جملۀ عوامل مهمی هستند که جنس، طرح و تزیین سجاده را تحتتأثیر قرار میدهند. ظاهراً بایست بهبود کیفی قالیچههای جانمازی را متناظر با رواج تشیع در عهد صفوی جستجو کرد اما به نظر میرسد سجادههای مبتنی بر بافت تار و پودی به روش ساده یا پیچیده (پارچه)، ابداع جدیدتری باشد که بر اساس نمونههای موجود، سابقة آن در ایران از عصر قاجار قابل بازیابی است. البته که پارچه با طرح محرابی، کارکردهای دیگری نیز دارد که مسئلة پژوهش حاضر به حساب نمیآید. هدف این پژوهش، تحلیل و طبقهبندی انواع سجادههای قاجاری است که در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری شده و در قالب منسوجات دستگاهی ـ درمقابل اقسام داری همچون قالی ـ تعریف میشوند بنابراین پرسش آن است: چگونه میتوان براساس شیوههای تولید و تزیین سجادههای پارچهای محفوظ در موزه ویکتوریا و آلبرت در لندن، نسبت به تحلیل و طبقهبندی آنها اقدام کرد؟ جهت انجام این مطالعة تاریخی به شیوة توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از اسناد کتابخانهای، نسبت به نمونهگیری سیزده قطعه به شیوة هدفمند اقدام شد. نتیجه نشان داد بیشتر سجادههای پارچهای موزة ویکتوریا و آلبرت لندن با استفاده از عملیات تکمیلی همچون انواع روش-های سوزندوزی مبتنی بر نخکشی تاروپود پارچه یا پنبهدوزی و چاپ قلمکار تولید شده و فقط تعداد نمونة معدودی با تکنیک-های حین بافت اجرا شدهاند. سجادههای سوزندوزی به شیوة نخکشی تار و پود پارچه با بیشترین کمیت آماری و محدودیت رنگی (سفید)، کوچکترین ابعاد را دارند و انواع پنبهدوزی که به لحاظ کمّی در مرتبة بعدی قرار میگیرند، بزرگترین اندازهها را به خود اختصاص میدهند. سجادههای قلمکار از برخی جهات همچون ابعاد بزرگ، طبیعتگرایی و گستردگی رنگپردازی نظیر انواع پنبهدوزی هستند. دربارة نقش-پردازی سجادهها، صور هندسی و گیاهی نسبت به دیگر اقسام پیشی دارد اما کتیبهنگاری و نقشمایههای انسانی و جمادی نیز قابل بازیابی است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2858_3b017fe9f880171e0de384dcfaba0d1c.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220An analysis of the motifs of war tools preserved in the museum of Krakow attributed to Shah Safi (Suleiman) based on the approach of iconologyتحلیلی بر نقوش ابزارجنگی محفوظ در موزه کراکو منسوب به شاه صفی (سلیمان )بر اساس رویکرد آیکونولوژی140155291810.22077/nia.2024.6288.1724FAساحل عرفان منشاستادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه سیستان و بلوچستان،Journal Article20230420the battle and war with the devil are one of the topics that have existed in mythology since the beginning of creation and has been of interest in all eras. A tool was needed for battle and war, and sometimes the heroes were known by the same tool. In the Safavid period, war tools had an aesthetic function in addition to military use. Among these tools, there is a war tool attributed to Safi II (Suleiman I (), which is available in the national museum of Krakow, and it includes Cuirass (Char-Aina), a shield, an armband, and a helmet, and it is decorated with poems in Persian language, Suleiman's name, capturing images, hunting. And the role of the sun. In all the mentioned devices, the visual value of the sun is more than other motifs, and the verbal text also refers to the heroes of the Shahnameh and ancient Iran. Considering that these weapons were created in the Safavid era and in an Islamic discourse, this research seeks to answer the question why the sun and signs such as horns play an essential role in the armor of King Suleiman and how the meaning of these motifs can be understood. Is there an explanation? Considering that the purpose of this research is to analyze the motifs of war weapons attributed to Suleiman, to reach a suitable answer, the tool and the images on the tool were analyzed using the iconology approach. The data of the research shows that changing the name of Safi Mirza to Suleiman is an expression of his transcendental beliefs and that era, also in this era Iranian wisdom and enlightenment is revived and it seems that the use of the sun and horn in his instruments also indicates that he has the power of seal. or light Since in Mehri religion, Mithra was also the patron god of warriors who helps them in battles, these beliefs entered the worldview of the people and the artist consciously or unconsciously used the sun, images of battles and horns to help Mehr or Mithras in the battle to the king Suleiman and the expression of his power has been used.نبرد و جنگ با اهریمن از جمله موضوعاتی است که از آغاز آفرینش در اساطیر وجود داشته و در همه ادوار مورد توجه بوده است. برای نبرد و جنگ نیاز به ابزاری بود که گاه قهرمانان به همان ابزار شناخته میشدند. این ابزار جنگی در دوره صفویه علاوه برکاربرد نظامی، کارکرد زیبایی شناسانه نیز داشت. از جمله این ابزار، ابزارآلات جنگی منسوب به صفی دوم(شاه سلیمان) بوده که در موزه کراکو محفوظ است. این ابزار شامل چهار آیینه، سپر، ساعدبند و کلاهخود بوده و مزین به اشعاری به زبان فارسی، نام سلیمان، تصاویر گرفت و گیر، شکار و نقش خورشید است. در همه وسایل مذکور ارزش بصری خورشید بیش از دیگر نقوش است و نوشتار موجود در کتیبهها نیز اشاره به قهرمانان شاهنامه، ایران باستان و نام شاه سلیمان دارد. با توجه به آنکه این رزم افزارها در دوره صفویه و در گفتمانی اسلامی، خلق شده است، بنابراین این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال است که چرا خورشید و نشانگانی چون شاخ و شکار، در زره افزار شاه صفی دوم(سلیمان) نقشی اساسی دارند و معنای این نقوش چگونه قابل تبیین است؟ با توجه به آنکه هدف از این پژوهش تحلیل نقوش جنگ افزارهای منسوب به شاه صفی دوم است، برای رسیدن به پاسخی مناسب به روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد آیکونولوژی تصاویر موجود تحلیل و تفسیر شده است. دادههای پژوهش بیانگر آن است تغییر نام صفیمیرزا به سلیمان، بیانگر اعتقادات ماورائی وی و آن دوران است، همچنین در این دوران حکمت ایرانی و اشراقی از نو زنده می-شود و بهنظر میرسد که استفاده از نقوشی چون خورشید، شاخ، شکار و پرنده در ابزارجنگیِ وی نیز بیانگر برخورداری از قدرت مهر یا نور است. از آنجا که در آیین مهری، میترا خدای حامی جنگجویان نیز بود، این اعتقادات در جهانبینی مردم وارد شده و هنرمند آگاهانه یا ناآگاهانه از خورشید، تصاویر نبرد و شاخ به منظور مراحل تشرف در آیین مهر و مدد رسانی مهر یا میترا در نبرد به شاه سلیمان و بیان قدرت وی استفاده کردهاست.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2918_53adb6e8f45804dc2fb414ba302f9029.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Analyzing the Relationship between Geometry and the Visual and Content Structure of The Prophet Muhammad’s Ascent to Heaven Painting from Nizami's Khamsa Manuscript (956 AH).تحلیل نسبت هندسه با ساختار بصری و محتوایی نقاشی معراج حضرت محمد (ص) نسخه خمسه نظامی 956ه.ق156175263510.22077/nia.2023.6380.1737FAرضا پورزریندانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده پژوهش های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان، ایراناصغر جوانیعضو هیأت علمی دانشکده هنرهای تجسمی و کاربردی، دانشگاه هنر اصفهان، ایرانJournal Article20230515Geometry plays a crucial role in the design of structures in Iranian painting. such as painting, where a distinct visual language has emerged through the interaction between form and content, organized by geometric relationships and proportions. Therefore, the aim of this research is to study the calculated and purposeful geometric structure that aligns with the narrative theme depicted in the mentioned painting .For this purpose, the main research question is: how geometry has been integrated into the visual and content structure of the painting's hidden layers? Has the painter purposefully used geometry as a theme in the painting? In this article, the author employs the descriptive-analytical case method and library information collection techniques to comprehensively analyze the painting of The Prophet Muhammad’s Ascent to Heaven." The comparison and test results indicate that:1. In the Painting of The Prophet Muhammad’s Ascent to Heaven, the artist skillfully incorporates a meticulously planned arrangement of geometric and military elements. This creates a harmonious composition that effectively conveys the painting's theme.2.Moreover, the geometric symbols used in the painting express cognitive themes, irrespective of the total temporal, spatial, and technical conditions 3. The painter has employed the conventional technique of line drawing and integrated mathematical proportions and numerical relationships to organize the elements that make up the artwork.هندسه یکی از مهمترین عوامل طرح ریزی ساختار اثر در نقاشی ایرانی بوده است؛ در حقیقت ما در نقاشی ایرانی شاهد زبان تصویری ویژه ای هستیم که از تعامل میان فرم و محتوا شکل گرفته است؛ و برحسب روابط و تناسبات هندسی و از طریق محاسبه سازمان یافته است، لذا هدف از این پژوهش مطالعه ساختار هندسی حساب شده و هدفمند در راستای مضمون روایت در نقاشی معراج حضرت محمد (ص) می باشــد. بدین منظور سوال های اصلی پژوهش عبارتند از: درلایه های پنهان نقاشی معراج حضرت محمد (ص) نسبت هندسه با ساختار بصری و محتوایی چگونه ایجاد شده است؟ آیا نقاش از هندسه به صورت هدفمند و در جهت مضمون نقاشی استفاده نموده است؟ روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی موردی و با فنون جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و اسنادی اســت. حاصل تطبیق و نتیجه بررسیها نشان میدهد: 1-هنرمند در نقاشی معراج حضرت محمد (ص)، سازمانی دقیقاً محاسبه شده از عناصر هندسی و نظامی از روابط خطی و فرمی را کشف و آن را در جهت مضمون نقاشی استفاده نموده است. 2-نشانه های هندسی بکار رفته در این اثر فارغ از مجموع شرایط زمانی، مکانی و تکنیکی در جهت بیان مضامین جهانشناختی بکار رفته است 3-نقاش در جانمایی عناصر سازنده اثر از فن خطکشی سنتی و تناسبات ریاضی و روابط عددی استفاده نموده است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2635_0b2f666198fc9882e7dde6592339b39c.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220Congress-Shaped Lion Stone: A Species of Islamic Cemetery Gravestones in Shahsavar of Izehشیرسنگی کنگرهدار؛ گونهای از سنگ مزارهای گورستان اسلامی شهسوار ایذه176185262510.22077/nia.2023.6548.1765FAسید رسول موسوی حاجیستاد باستانشناسی، دانشکده هنر و
معماری، دانشگاه مازندران، مازندران،
ایراحسین فیضیدانشجوی دکتری باستانشناسی –گرایش دوران اسلامی، دانشگاه مازندرانحسن هاشمی زرج آباددانشیار باستانشناسی، دانشگاه مازندرانJournal Article20230715Islamic-era gravestones encompass a wide range of different species with diverse shapes and patterns. These stone works reflect human thinking regarding death and the afterlife. Iranian Muslims, by placing gravestones on the graves of their deceased, not only provided a platform for inscribing the name and date of death of the departed individual but also expressed their own purposes symbolically through the design of the gravestones. Although Islamic-era cemeteries in Iran contain inscribed tombstones, the use of symbolic, anthropomorphic, and zoomorphic gravestones has been more common in nomadic regions of Iran, including the provinces of Chaharmahal and Bakhtiari, Khuzestan, Lorestan, and Isfahan. The results of studies conducted in the Shahsavar of Izeh cemetery, which belongs to the Bakhtiari tribes residing in northern Khuzestan and dates back to the late Islamic centuries (10th century onwards), indicate that people in this geographical area used various types of gravestones, with the lion-shaped stone being of greater importance and significance compared to other species. According to the beliefs of the Bakhtiari people, the installation of a lion-shaped stone was reserved for individuals who possessed bravery and a warrior spirit during their lifetime. Drawing inspiration from Imam Ali, who is known as Asadullah (the Lion of God), these individuals defended the oppressed against the oppressors and did not hesitate to protect the weak and poor. It should be noted that among the various species of gravestones found among Bakhtiari cemeteries, including simple, mihrab-shaped, anthropomorphic, congress-shaped, and lion-shaped statues, the lion-shaped gravestones are the rarest. This clearly demonstrates that the installation of a lion-shaped stone on the graves of the deceased was subject to certain conditions and requirements, and not everyone could have this type of gravestone. Archaeological studies suggest that the success in installing a lion-shaped stone provided a basis for pride and superiority among tribes, and if a tribe or clan unjustly and without meeting the necessary conditions attempted to install a lion-shaped stone on the graves of their deceased individuals, they would immediately face the strong reaction of the influential figures of the Bakhtiari people and the destruction of the mentioned grave. In this research, which is classified as fundamental research based on its objectives and historical research based on its nature and methodology, an attempt has been made to study and examine in detail the species known as the “congress-shaped lion stone” among the numerous species of gravestones in the Shahsavar of Izeh cemetery.سنگ مزارهای دوران اسلامی، طیف وسیعی از گونههای مختلف با اشکال گوناگون و نقوش متنوع را به خود اختصاص داده است. این آثار سنگی، نمودی از تفکر انسان در زمینه مرگ و جهان پس از آن میباشد. ایرانیان مسلمان با قرار دادن سنگ مزار بر قبور مردگان خویش، علاوه بر آنکه زمینه را برای کتابت نام و تاریخ وفات شخص متوفی فراهم میآوردند، با شکل بخشیدن به سنگ مزار، مقاصد خود را نیز به شکل نمادین ابراز میداشتند. هر چند در غالب گورستانهای دوران اسلامی ایران سنگ قبرِ کتیبهدار وجود دارد لیکن استفاده از سنگ مزار به شکلهای نمادین، انسانی و حیوانی عمدتاً در مناطق عشایرنشین ایران از جمله: استان-های چهارمحال و بختیاری، خوزستان، لرستان و اصفهان بیشتر مرسوم بوده است. نتایج مطالعات انجام شده در گورستان شهسوار ایذه که مربوط به عشایر بختیاری ساکن در شمال خوزستان و متعلق به سدههای متأخر اسلامی (سدههای ده تا عصر حاضر) است، مؤید آن است که مردمان این حوزه جغرافیائی از سنگ مزارهای متنوعی در پوشش قبور مردگان خود استفاده میکردند که گونهی شیر سنگی از اهمیت و اعتبار بیشتری نسبت به سایر گونهها برخوردار بوده است. به باور عشایر بختیاری، نصب شیر سنگی صرفاً بر مزار افرادی انجام میگرفت که در دوران حیات خویش، منش پهلوانی و روحیهی جنگآوری داشته و با تأسی از مولای متقیان علی (ع) که اسدالله (شیر خدا) بود، حق مظلوم را از ظالم میستاندند و در دستگیری از ضعفا و فقرا دریغ نمی-ورزیدند. توضیح اینکه، در میان گونههای متنوع سنگ مزار در گورستانهای ایل بختیاری که مهمترین آنها شامل: سنگ مزارهای ساده، محرابی شکل، انسانی شکل، مطبق کنگرهدار و تندیس شیر سنگی است؛ کمیابترین گونه سنگ مزارها مربوط به گونهی شیر سنگی است و این مهم آشکارا بر این حقیقت گواهی میدهد که نصب شیر سنگی بر مزار افراد متوفی تابع شرایط و الزاماتی بوده و هر کسی نمیتوانسته از این گونه سنگ مزار برخوردار گردد. مطالعات قوم باستانشناختی حکایت از آن دارد که توفیق در نصب شیر سنگی موجبات فخر و تفوق طایفه را بر طوایف دیگر فراهم میآورد و اگر طایفه یا قبیلهای به ناحق و بدون برخورداری از شرایط لازم نسبت به نصب شیر سنگی بر مزار افراد متوفی خود اقدام میکرد، بلافاصله با عکسالعمل تند بزرگان ایل بختیاری و تخریب مزار مذکور مواجه میشدند. در این پژوهش که بر اساس هدف از نوع تحقیقات بنیادی و بر اساس ماهیت و روش از نوع تحقیقات تاریخی است، سعی گردید تا از میان گونههای متعدد سنگ مزار در گورستان شهسوار ایذه، گونهی موسوم به «شیر سنگی کنگرهدار» به تفصیل مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2625_44782db944735ec9e2d61870c3a17250.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-9885102620240220A stylistic study of the illumination motifs of tents and awnings in selected illustrations of the Shahnameh of Shah Tehamasbiمطالعه سبکی نقوش تذهیب چادرها و سایهبانهای نگارههای منتخب شاهنامه شاهتهماسبی186205262810.22077/nia.2023.6222.1713FAصمد نجارپور جباریهیات علمیمرضیه جعفرپوردانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان.Journal Article20230315The Shahnameh of Shah Tehamasbi with 258 illustrations is the result of the efforts of prominent artists of the 10th Ah century from the Tabriz school of the Safavid period. This Shahnameh contains a brilliant collection of exquisite paintings and illumination that showcase the beauty and glory of Safavid art. Among the impressive decorations of Tahmasabi's Shahnameh, illumination motifs can be seen in the decorations of tents and awnings, which almost occupy a considerable amount of space in the paintings. It seems that this role of motifs was used in the decoration of tents and awnings of that period. Therefore, this article aims to study and examine the elements of the illumination motifs of tents and awnings in the selected paintings of Shahnameh Tahmasabi based on the components of type, color and composition and finally the formalistic stylistics of its illumination motifs and the present article is also in response to these questions that "what illumination motifs (based on type, color and composition) were used in the decorations of tents and awnings in Shahnameh of Shah Tehamasbi? and what style do these role models follow in terms of formalism?" This article was developed with descriptive-analytical method and data collection was done through internet resources and library studies. The statistical population is the images with tents and awnings in the Shahnameh of Shah Tahmasabi, out of which eight images have been purposefully selected The results obtained from the study and analysis of eight images from Tahmasbi's Shahnameh show that Eslimi (Arabesque) and Khataee (Floral) motifs are abundantly used in the decorations of tents and awnings. And this motifs, along with other motifs, was used in the decoration of luxurious tents and awnings of the Safavid period. But among the illumination motifs in the illustrations of the tents and tents of the Shahnameh, Eslimi motifs have been executed with a higher variety than other motifs with snake Eslimi, ivy Eslimi, egg-shaped Eslimi and Dragon-mouth Eslimi forms. Khataee motifs are also seen in most of the paintings in combination with Eslimi motifs. Also, in some paintings, a small amount of decorations is dedicated to Geometric patterns and Tasheer. The illumination motifs with rotating and frame combinations are executed in symmetry. That monochromatic motifs are more present in decorations. Despite the use of a variety of colors, the azure and golden colors include the surface and a lot of coloring of the motifs. In the stylistics of the illumination of tents and awnings in Shahnameh of Shah Tehamasbi, the presence of Slimi Mari (snake Arabesque), Slimi Fili, the vacant space of the background can be seen. Also, the colors of the illumination background, which are closer to the color of the fabrics, are used more. Slimi and Khataei are present in the overall motifs of the decoration of tents and awnings, which Khatai is more than Slimi and has more variety of flowers and leaves.شاهنامه شاه تهماسبی با 258 نگاره، ماحصل تلاش هنرمندان برجسته سده دهم هجری از مکتب تبریز دوره صفوی است. این شاهنامه دربردارنده مجموعه درخشانی از نگارگری و تذهیبهای فاخر بوده که زیبایی و شکوه هنر صفوی را به نمایش میگذارد. درمیان تزیینات چشمگیر شاهنامه تهماسبی، نقوش تذهیب را میتوان در تزئینات چادرها و سایهبانها مشاهده کرد که تقریبا حجم قابل ملاحظهای را در نگارهها به خود اختصاص دادهاند. به نظر می رسد این نقش مایه ها در تزئینات چادرها و خیمه های آن دوره مورد استفاده قرار می گرفت. بر همین اساس، این مقاله با هدف مطالعه و بررسی عناصر نقوش تذهیب چادرها و سایهبان در نگارههای منتخب شاهنامه تهماسبی بر اساس مولفههای نوع، رنگ و ترکیببندی و در نهایت سبک شناسی فرمالیستی نقوش تذهیب آن است و مقاله حاضر همچنین در پاسخ به این سوالات است که «در تزیینات چادرها و سایهبانهای نگارههای شاهنامه شاه تهماسبی از چه نقوش تذهیب (بر اساس نوع، رنگ و ترکیببندی) استفاده شده است؟ و این نقشمایهها به لحاظ فرمالیستی از چه سبکی پیروی میکنند؟» این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی پیش رفته و جمعآوری دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و منابع اینترنتی صورت گرفتهاست. جامعه آماری نگاره های دارای چادر و خیمه در شاهنامه شاه تهماسبی هستند که از این میان هشت نگاره بصورت هدفمند انتخاب شده اند. نتایج حاصله از مطالعه و تحلیل هشت نگاره از شاهنامه تهماسبی، بیانگر آن است که نقوش اسلیمی و ختایی به وفور در تزیینات چادرها و سایهبانها بهکار رفتهاند. و این نقش مایه ها در کنار سایر نقوش، در آرایه های خیمه و چادرهای فاخر دوره صفوی مورد استفاده قرار می گرفت. اما از میان نقوش تذهیب در نگاره های خیمه ها و چادرهای شاهنامه، آرایههای اسلیمی نسبت به نقوش دیگر با تنوع بالاتری با فرمهای اسلیمی ماری، اسلیمی پیچکدار، اسلیمی تخمکدار و اسلیمی دهناژدری اجرا شدهاند. نقوش ختایی نیز در اکثر نگارهها در تلفیق با اسلیمیها دیده میشوند. هم-چنین در چند نگاره، وسعت قلیلی از تزیینات به آلات گرهها و تشعیر اختصاص داده شدهاند. نقوش تذهیب با ترکیبهای گردان و قابی به صورت قرینه اجرا شدهاند که نقوش تکرنگ در تزیینات حضور بیشتری دارند. علیرغم استفاده از طیف رنگی متنوع، رنگهای لاجوردی و شنگرف، پوست پیازی سطح و سیعی از رنگآمیزی نقوش را نیز در برمیگیرند. در سبک شناسی تذهیب های چادرها و خیمه های نگاره های شاهنامه شاه تهماسبی، حضور اسلیمی ماری، اسلیمی های فیلی توپر و تو خالی، فضای زمینه خلوت می توان دید همچنین رنگ های زمینه تذهیب که به رنگ پارچه ها نزدیک تر باشد، بیشتر استفاده شده است. بندهای اسلیمی و ختایی در طرح و نقش کلی تذهیب های چادرو خیمه حضور دارند که بند ختایی بیشتر از اسلیمی بوده و از گل و برگ های متنوع تری برخوردارند.https://niamag.birjand.ac.ir/article_2628_44d1b557888106a59cbfc4178fbd4aa5.pdf