دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 Introducing and Reviewing the Decorative Features of the Mihrab of the Great Mosque of Saveh in Arak Chaharfasl Museum معرفی و بررسی ویژگی های تزیینی محراب گچبری مسجد جامع ساوه در موزه چهارفصل اراک 4 14 1050 10.22077/nia.2019.2045.1167 FA بهاره تقوی نژاد استادیار دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی Journal Article 2018 11 19 The Great Mosque of Saveh, which was renovated and decorated in the past centuries, has several stuccoed mihrabs of different periods of history, decorated with beautiful inscriptions and plant and geometric designs. One of the stuccoed mihrabs of this Seljuk mosque, held now at the Arak Chaharfasl Museum, has valuable art features that are less well-known and discussed. Therefore, the purpose of this study is to introduce the decorations of this stuccoed mihrab of the Mosque of Saveh and to carefully study the motifs in order to preserve and restore these decorations. To achieve this goal, the main question of this research is posed as follows: What are different types of decorations of the stuccoed mihrab of this mosque (held in Arak Chaharfasl Museum) and in which parts of this mihrab, each motif is implemented? In this research, historical and descriptive method is used and data has been collected based on written sources and field studies. The results of this research show that in addition to the inscriptions which have a relatively large volume of the mihrab space, such as the margins of the mihrab, around the blind arcade, and the upper and lower margin of the demi-columns, the arabesque along with the Cathay motifs (flowers and leaves) also have a major contribution to the adornment of the interior of the blind arcades, the narrow and wide edges and the background inscription on the margin of the mihrab. In addition, geometric patterns (nodes) are also used on the demi-columns and the pendentive of the first blind arcade, which have added to the variety of decorations. مسجد جامع ساوه که در قرون گذشته، تعمیر، تجدید و تزیین شده است، دارای چندین محراب گچ بری از دوره های مختلف تاریخی است که با کتیبه ها و نقوش گیاهی و هندسی زیبا آراسته شد هاند. یکی از محراب های گچ بری این مسجد که به دوره سلجوقی منسوب است، ه ماکنون در موزه چهارفصل اراک نگهداری می شود و دارای ویژگی های هنری ارزشمندی است که کمتر معرفی و بدان پرداخته شده است؛ لذا هدف این پژوهش، معرفی چیستی تزیینات این محراب گ چبری ب هدست آمده از مسجد جامع ساوه و برداشت دقیق آرایه ها به منظور حفظ و احیای این تزیینات است. برای دستیابی به هدف مذکور، پرسش اصلی پژوهش چنین است: انواع تزیینات محراب گچ بری مسجد جامع ساوه( موجود در موزه چهارفصل اراک) کدام است و هر یک از آرایه ها، در کدام یک از بخش های محراب، به اجرا درآمده است؟ در این پژوهش از روش های تاریخی و توصیفی استفاده شده و شیوه گردآوری اطلاعات با استناد به منابع مکتوب و مطالعات میدانی است. نتایج این تحقیق بر این نکته دلالت دارد که علاوه بر کتیبه ها که حجم نسبتاً زیادی از فضای محراب از قبیل حاشیه های دورتادور محراب و اطراف طا قنما و حاشیه بالا و پایین نیم ستون ها را به خود اختصاص داده است؛ نقوش اسلیمی در کنار نقوش ختایی (گل و برگ) نیز؛ سهم عمده ای را در آراستگی فضای داخلی طاق نماها، حاشی ههای پهن و باریک و پس زمینه کتیبه حاشیه دورتادور محراب دارد. ه مچنین از نقوش هندسی (گره ها) نیز بر روی نیم ستو نها (پیلک ها) و لچکی طاق نمای اول استفاده شده است که بر تنوع تزیینات افزوده است.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1050_b2ba994b7066c787603807a4b0c0afd4.pdf

دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 The Comparative Study of Prophet Mohammad’s Appearance in Sultan Mohammad’s Miniature of Ascension and Nizami’s Works of Ascension مطالعه تطبیقی واقعه معراج در نگاره معراج سلطان محمد و متن معراجیه‌های نظامی 15 29 1044 10.22077/nia.2019.1584.1115 FA مهدی دوازده امامی دکترای تخصصی، رشته پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان زینب سادات حسین زاده حجازی دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان محی الدین آقاداودی دانشجوی دکترای تخصصی رشته تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد (نویسنده مسئول) Journal Article 2018 07 27 Prophet’ ascension is one of the most important Islamic belief disputes that is reflected in literal and art works. The miniature of ascension by Sultan Mohammad a painter in 9th Hijri century and works of ascension by Nizami Ganjavi a poet in 6th Hijri century are the best examples in this field. This study attempts to evaluate and study the role of communicative capability in two scopes, miniature and literature, in reflecting Prophet Mohammad’s great character. And based on intersexual view, it studies the Sultan Muhammad’ miniature of ascension and Nizami’s works of ascension as a base to answer these questions: “how much and how sultan Muhammad’s miniature of ascension could be loyal to Nizami’s works of ascension?” and “which one of these two works has the best reflection of Prophet Mohammad’ greatness in the form of ascension dispute? Therefore the used elements in both works have been evaluated by the holy Quran criterion and then comparison of two works’ components has been done. The method of present research is descriptive-analysis through Comparative approach. Gathering information has been performed through library and documentary method and the analysis of data has been qualitative one. It seems that Sultan Muhammad’s miniature of ascension has considerably been loyal to Nizami’s works of ascension while both works embrace main elements of ascension event according to the holy Quran and traditions. معراج پیامبر(ص) یکی از مباحث مهم اعتقادی اسلام است که در متون ادبی و آثار هنری بازتاب یافته است. نگاره معراج اثر سلطان محمد، نگارگر قرن 9 ه.ق. و معراجیه‌های نظامی گنجوی شاعر قرن 6 ه.ق.، ازجمله بهترین این آثار هستند. این پژوهش سعی دارد تا نقش قابلیت‌های رسانه‌ای دو حوزه نگارگری و ادبیات در بازتاب عظمت شخصیت پیامبر(ص) را مورد ارزیابی قرار داده و از منظر بینامتنیت، به مطالعه تطبیقی نگاره معراج سلطان محمد و متن معراجیه‌های نظامی بپردازد تا زمینه‌ساز پاسخ به این سؤال باشد که: "نگاره معراج سلطان محمد چگونه و به چه میزان توانسته است به متن معراجیه نظامی وفادار باشد؟" و "کدام‌یک از این دو اثر بازتاب بهتری از عظمت پیامبر(ص) در قالب موضوع معراج داشته‌اند؟" لذا عناصر به‌کاررفته در هر دو اثر با معیار قرآن سنجیده شده و سپس تطبیق مؤلفه‌های دو اثر انجام گردیده است. روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی است. روش یافته‌اندوزی، کتابخانه‌ای و اسنادی بوده و روش تحلیل یافته‌ها، کیفی است. به نظر می‌رسد که: نگاره معراج اثر سلطان محمد باوجود برخی نوآوری‌ها، به میزان قابل‌توجهی به متن معراجیه اثر نظامی وفادار بوده و درعین‌حال هر دو اثر دربرگیرنده عناصر اصلی رخداد عظیم معراج مطابق با قرآن و احایث هستند.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1044_cb800660b43c972dc6ce6180e4b37c58.pdf

دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 Recognition of Decoration of School-Mosques of Qajar Age of Arak بازشناسی تزئینات مسجد-مدرسه‌های دوره قاجار اراک 30 43 1043 10.22077/nia.2019.2079.1170 FA کبریا بیات دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول کورش مومنی دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول(نویسنده مسئول) Journal Article 2018 12 01 In Qajar period, the decorations are important because of integration of tradition and modernity. In addition, high number of mosque - schools in this period have made and their decoration of these buildings is important. So in this research, three mosque - schools sepahdari, Aghazeiadin and Khansari in Arak city have been investigated with descriptive - analytical method to answer this question that what is decoration of this building. At this point, we have studied the historical sources and assembled the required data by direct presence in building and vector photography, then we have analyzed the necessary information. The results show that the decoration of these buildings is tiling, brick, engraving on stone and build of gypsum. The tiling shows itself in motifs of Khataiy, Islimi, Moaagholi and Inscription and has the highest variety of motifs. Brick decoration has variety in tactic, location and form, and it has the largest area. Also the results show that gypsum decoration with plant motifs and engraved with geometric and Fantasy plant have been used. Finally, the findings of the study indicate that decoration of these buildings has 47 kinds of sample. در دوره قاجار، تزیینات به دلیل تلفیق سنت و مدرنیته و تنوع نقش، از اهمیت ویژه ای برخوردار است و بهره مندی گسترده از بنای مسجد-مدرسه ها در این دوره، سبب شد هاست تزیینات این ابنیه حائز اهمیت گردد. در این پژوهش سعی شده است تا با بررسی سه مسجد-مدرسه سپهداری، آقاضیاءالدین و خوانساری، واقع در اراک، با روش توصیفی-تحلیلی به این پرسش که تزیینات این ابنیه شامل چه گونه ها و نقوشی می باشند، پاسخ مناسبی ارائه گردد. به این منظور نگارندگان به بررسی منابع تاریخی پرداخته و با حضور مستقیم در بنا و عکسبرداری، اطلاعات لازم را گردآوری و سپس تحلیل نمود هاند. نتایج این بازشناسی نشان م یدهد که تزیینات این ابنیه شامل کاشی کاری، آجرکاری، گچبری و حجاری می باشد. کاشی کاری در این ابنیه خود را در نقوش ختایی، اسلیمی، معقلی و کتیبه به نمایش گذارده که بیشترین تنوع نقوش را دارا می باشد. تزیینات آجرکاری علاوه بر این که از حیث تکنیک و محل قرارگیری متنوع است؛ از حیث شکل آجرها نیز دارای تنوع بوده و بیشترین سطح تزیینات را به خود اختصاص داده است. همچنین نتایج پژوهش در برگیرنده این موضوع است که تزیینات گچبری با طرح گیاهی و تزیینات حجاری با طرح های هندسی و گیاهی انتزاعی، مورد استفاده قرار گرفته است. در نهایت یافته های پژوهش نشان میدهد تزیینات ابنیه مورد بررسی دارای 48 نمونه مختلف می باشد.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1043_492db977c5a70da9077ec8afd93f68ec.pdf

دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 Egyptian metalwork school (Cairo) during the Mamluk period مکتب فلزکاری مصر(قاهره) در دوره مملوک ها 44 62 1046 10.22077/nia.2019.1975.1158 FA محمد افروغ استادیار دانشگاه اراک، دانشکده هنر، گروه فرش Journal Article 2018 10 23 The Egyptian Metalwork School, and specifically Cairo, is one of the centers for producing metal work in the Muslim world, especially during the Mamluk era. This school was able to produce and present significant qualitative and important qualitative and aesthetic work in the calm atmosphere of the society of those days. The similarities of Egyptian metal works with works produced at the Mosul Metalwork school, show the close relationship between the two schools, and in particular the impact and modelling of Egyptian artists in the construction process, the shaping, decoration and decoration themes are of great significance. Egyptian metal works, while preserving their own identity, are influenced by the Mosul metalwork school in the ways they are constructed and decorated. In this article, eight studies of the Egyptian metalwork school are studied, analyzed, and introduced from a cognitive and aesthetic point of view. These works are kept at the Victoria and Albert Museums, the Naha al-Saeed collection and the Cairo Islamic art museum. مکتب فلزکاری مصر و به طور مشخص قاهره، یکی از قطب های تولید آثار فلزی در جهان اسلام ب هویژه در دوران مملوک یها است که توانست در فضای آرام جامعه آن روزگار، آثار کیفی و کمی برجسته ای، هم به لحاظ کاربرد و هم بُعد زیباشناختی تولید و عرضه کند. تعدادی از آثار باقی مانده از این مکتب در موزه های ویکتوریا و آلبرت، مجموعه نوحدالسعید و موزه هنرهای اسلامی قاهره نگهداری م یشوند. یافته های این پژوهش حاکی از تأثیرپذیری و الگوبرداری هنرمندان مصری در فرآیند ساخت، شک لدهی، تزئین و موضوعات تزئین، از آثار موصلی است. در واقع، آثار فلزکاری مصر ضمن حفظ هویت خاص خود، با آثار تولید شده در مکتب فلزکاری موصل، دارای شباهت و ارتباطی نزدیک و تنگاتنگ است. مطالعه، بررسی، تحلیل و معرفی هشت اثر ساخت مکتب فلزکاری مصر از منظر ف نشناختی و زیباشناختی، هدف این مقاله است. پرسش اصلی و مرتبط با موضوع حاضر این است که آثار فلزی ساخته شده در مکتب فلزکاری مصر شامل چه نوع ویژگی های فنی و زیباشناختی است؟ خلاصه نتایج تحقیق چنین است: همگی آثار یاد شده در روند ساخت، به شیوه قال بگیری و ریخته گری تولید شد هاند. این آثار با استفاده از شیوه ترصیع کاری، تزئین و آراسته شده اند. شیوه تولید و تزئین در مکتب فلزکاری مصر برگرفته از مکتب فلزکاری موصل است. انواع تزیینات انسانی )اسب سواران و شکارچیان(، جانوری )حیوانات و پرندگان(، گیاهی )انواع گل و بوته های انتزاعی(، هندسی )انواع شکل ها( و خط نگار هها )انواع کتیبه های نوشتاری( بر بدنه آثار قاهره به کار رفته است. ضمن این که بیشترین تزیینات، شامل خط نگاره ها و عناصر نوشتاری است. این مقاله از نوع کیفی و روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است. ه مچنین شیوه گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای است.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1046_8a498465c60c6439a8b16efcd73b324d.pdf

دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 The Art of Wooden Gereh-chini on the Castles Roof of Chahar Mahal and Bakhtiari هنر گره چینی چوب بر سقف قلعه های قاجاری چهارمحال و بختیاری 63 80 1047 10.22077/nia.2019.2065.1175 FA عباسعلی احمدی استادیار باستان شناسی دانشگاه شهرکرد (نویسنده مسئول) مرضیه اصغریان دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2018 12 17 Castles of Chahar Mahal 0and Bakhtiari province are among the most valuable memorials (monuments) of Qajar dynasty and their archeological_ related ornament always have special manifestation. One of these ornaments is trelliswork of wood that has been used in different parts of these castles. Trelliswork is the art that has been used in archeological_ related ornaments such as tiling, brick working, molding, mirror working and especially wooden decoration of doors, windows, roofs, shrines and similar cases. Considering this unknown art and the extensive usage of wooden trelliswork ornaments in castles of Chahar Mahal and bakhtiari in roofs (ceils), doors, windows, valves and skirtings, in this research, the trelliswork of castles roof is merely considered for recognizing different sorts of nodes, using places and adaptive comparison; so this study has been done by analytic_ comparative method with field observation and data collection. According to the findings among the castles of province, wooden trelliswork ornaments were only used in the ceil of Chaleshtor, Dezak, Joneghan, Shalamzar, Surk and Bardeh castles. Among 13 different kinds of nodes used in ceils’ ornaments Lozenge_ square node had the most function and geometrical composition of these nodes and complexity and intricacy in internal spaces than external ones. قلعه های استان چهارمحال و بختیاری از جمله یادگارهای ارزشمند دوره قاجار است که تزیینات وابسته به معماری آن همواره جلوه ویژه ای داشته است. از جمله این آرایه ها تزیینات گر هچینی چوب است که در قسمت های مختلف این قلعه ها ب هکار رفته است. گر هچینی از جمله هنرهایی است که در انواع تزیینات وابسته به معماری هم چون کاشی کاری، آجرکاری، گچ بری، آینه کاری و به ویژه تزیینات چوبی در، پنجره، سقف، ضریح و مواردی از این دست کاربرد داشته است. باتوجه به ناشناخته بودن و کاربرد گسترده تزیینات گر هچینی چوب در قلعه های این استان که بر اجزایی هم چون سقف، در، پنجره، شیرسر و ازاره ها دیده می شود، در این پژوهش تنها گر هچینی سقف قلعه ها، به منظور شناخت نوع گر هها، مکان های کاربرد و مقایسه تطبیقی، مورد توجه بوده است؛ بر همین اساس پژوهش پیش رو به روش توصیفی تحلیلی با بهر هگیری از مشاهدات میدانی و مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. بر اساس عمده نتایج حاصل از این پژوهش، در میان قلعه های استان، تزیینات گر هچینی چوب تنها در سقف قلعه های چالشتر، دزک، جونقان، شلمزار، سورک و بارده به کار برده شده است. سیزده گره مختلف در تزیینات سق فها به کار رفته که در این میان گره لوزی مربع بیشترین میزان استفاده را داشته و ترکیب هندسی این گره ها در سقف فضاهای داخلی به نسبت فضاهای بیرونی، پیچیدگی و ظرافت بیشتری داشته است.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1047_0c10be33d1b3a99b99ff392b2121c5e8.pdf

دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 Exploring and recognizing the themes and designs of tombstones are reserved in Harounie of Tous بررسی و شناخت مضامین و نقوش سنگ قبرهای محفوظ در هارونیه توس 81 90 1045 10.22077/nia.2018.1628.1123 FA علیرضا شیخی استادیار دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر (نویسنده مسئول) عطیه جهانیان دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی، موسسه آموزش عالی فردوس Journal Article 2018 05 27 Tombstones decorations have solid details in Iranian historic cemeteries. The Harounie of Tous Collection contains monuments from the Timurid period to the Qajar era, decorated with various inscriptions and designs. In this research, 34 gravestones were selected, 10 of which were selected by a purposeful method because of their similarity in the motif and design. The purpose of this research is to study the structure, inscriptions and graffiti designs. This paper seeks to answer this question, what is the theme, the form of inscriptions and motifs in the Tombstones of the Harounie Collection? The research method is descriptive-analytic and data collection is based on library information, documentation and field studies. The findings of the article show that the gravestones motives are a distinctive and dominant pattern on their design and decoration and evidence of the thought, belief and culture of the survivors and reflection of the Shia atmosphere of that era. The used themes are primarily the verses, the names of God, the poems in the description of the parting and condemnation of the world, which refer to the eternal existence of the Most Compassionate God and the unsteadiness of man. The inscriptions are written with the Taliq. Sols and Nastaaliq, all of which demand forgiveness from God’s mercy, according to the contents of the writings and plants. تزیینات سنگ قبرهای گورستان های تاریخی ایران نکات قابل تأملی دارند. مجموعه هارونیه توس حاوی سن گقبرهایی از دوره تیموری تا قاجار است که با کتیبه و نقوش متنوعی آراسته شده اند. در این پژوهش 34 سن گقبر موردمطالعه بوده که به دلیل همسانی در نقش و طرح، 10 نمونه به روش هدفمند انتخاب گردیده است. هدف از این پژوهش مطالعه ساختار، کتیب هها و نقوش سن گقبرها می باشد. این مقاله درصدد پاس خگویی به این سؤال است که مضمون، فرم کتیبه ها و نقوش در سنگ قبرهای مجموعه هارونیه چیست؟ روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است و گردآوری داد هها بر مبنای اطلاعات کتابخانه ای، اسنادی و میدانی است. یافته های مقاله نشان م یدهد که نقوش سنگ قبرها، نشا ندهنده الگویی مشخص و غالب بر طراحی و تزیین آن ها و گواه اندیشه، اعتقاد و فرهنگ بازماندگان و بازتاب فضای شیعی آن دوران بوده است. مضامین ب هکار رفته بر سنگ قبرها، در درجه اول بر صورت قبرها ظاهرشده؛ که شامل آیات، اسماء خداوند، اشعاری در وصف فراق و نکوهش دنیا است که به جاوید بودن خداوند رحمان و ناپایدار بودن انسان اشاره دارد. در این قبور خطوط از تعلیق و ثلث تا نستعلیق، همگی طلب آمرزش از خداوند رحیم را با توجه به مضامین نوشت هها و گیاهان در پی داشته است.

https://niamag.birjand.ac.ir/article_1045_84ec1f0ecc58a316854c139dc525577b.pdf