دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320A Study of Architectural Decorations of Hamedan Alawiyan Tombبررسی آرایه های معماری گنبد علویان همدان42172210.22077/nia.2016.722FAرضانظری ارشداستادیار گروه باستا نشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدانعلیزارعیاستادیار گروه باستان شناسی دانشگاه بیرجند0000-0002-2052-195XJournal Article20171217Architectural decorations have a grand status in Iranian-Islamic Arts and architecture. Splendor and beauty of Iranian architecture in the Islamic period depends on the decorations and presentations. Decorations such as brickwork, stucco, tiling and Islam prevailed in all era have been developed by various possibilities and evolutions. Muslim artists using a variety of designs, including motifs and geometric designs, plants, scrolls and other decorative motifs on a variety of building materials, architectural Iran are given special importance and richness. Remains of decorative arts in architectural works belonging to the Islamic era, especially in religious places such as tombs and holy shrines, possess a unique quality and visual depth. The grand monument of Alawiyan tomb is among the excellent works which has remained from the Seljuks era in Hamedan. Because of using various architectural decorations such as brickwork, stucco and epigraphy in this tomb, has been considered as a rich treasury of decorative works of Islamic architecture. The present paper aims to introduce and consider the various types of decorations, embellishment and motifs used in this shrine.چکیده<br />آرایه ها و تزیینات وابسته به معماری در هنر و معماری اسلامی و ایرانی از جایگاه والا و شاخصی برخوردار هستند. شکوه و زیبایی معماری ایران به ویژه در دوران اسلامی، به تزیین و آرایه های آن بستگی دارد. تزییناتی چون آجرکاری، گچ بری، کاشی کاری، کتیبه نگاری و... در تمامی ادوار اسلامی رواج داشته و در هر دوره ای با امکانات و تحولات مختلف آن روزگاران پیش رفته است. هنرمندان مسلمان با بهر هگیری از انواع نقوش، نظیر نقوش و طرح های هندسی، گیاهی، کتیبه و دیگر نقش مایه های تزیینی بر روی انواع مصالح ساختمانی، به معماری ایران اهمیت و غنای ویژه بخشید هاند. آثار به جای مانده از هنرهای تزیینی در ابنیه دوران اسلامی، به ویژه در اماکن مذهبی نظیر آرامگاه ها، دارای روحیات منحصر به فرد و ژرفای تجسمی خاصی هستند. یادمان شکوهمند گنبد علویان از جمله آثار و بناهای ارزشمند بازمانده از دوره سلجوقی در شهر همدان است که به دلیل کاربست تزیینات و آرایه های مختلف معماری از قبیل آجرکاری، گچبری و کتیبه نگاری در آن، به گنجینه ای پربار از آثار تزیینی معماری اسلامی بدل گردیده است. در این نوشتار به معرفی، بررسی و تحلیل انواع مختلف این آرایه ها و نقش مایه های تزیینی به کاررفته در این بنا پرداخته شده است.<br /><br />https://niamag.birjand.ac.ir/article_722_c8ed21db4f678f3b13b9d5ee16489088.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320A study of Aesthetic Values of Decorative Motifs in Northern Entrance of Oshtorjan Jame Mosqueمطالعه ارزشهای زیبایی شناختی نقش مایه های تزیینی سردر ورودی شمالی مسجد جامع اشترجان223572410.22077/nia.2016.724FAافسانهناظریاستادیار، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهانشادینقیب اصفهانیکارشناسی ارشد، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهانJournal Article20170514Mosques are places for spiritual presence of different kind of people which is decorated with various motifs. Oshtorjan Jame mosque is one of the most beautiful mosques in Ilkhanid era which is important in its entrance, alter and motifs and might be a challenging and open research issue. This mosque has aesthetic characteristics and special visual values. This paper introduces the Oshtorjan’s Jame mosque’s entrance in terms of motifs. This research aims to answer what and how visual and aesthetic values of Oshtorjan’s Jame mosque’s entrance and the motifs used in this architecture. According to results, it is specified that north entrance motifs are applied with stucco, brick and tile such as plants, geometric and graphic line. There is a conflict in simple walls without motifs and the entrance full of motifs which is thought provoking. In this mosque all kinds of Girih tiles and Eslimis are used. There is a symmetry in the entrance in terms of form and divisions, but it is observed the using symmetrical motifs of asymmetry.مساجد مکانی برای حضور معنوی اقشار مختلف جامعه است که با نقشمایههای متنوع مزین شده است. مسجد جامع اشترجان، یکی از زیباترین مساجد دوره ایلخانی است که از لحاظ سردر ورودی، محراب و نقشمایههایی که در این مسجد به کار رفته، دارای اهمیت است و قابلیت بررسی و پژوهشهای بسیاری را دارد. این مسجد از ویژگیهای زیباییشناختی برخوردار است و ارزشهای بصری خاصی دارد. در این پژوهش، با هدف بررسی سردر مسجدجامع اشترجان از لحاظ نقشمایهها، به معرفی و مطالعه آنها پرداخته شده است. پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به چیستی و چگونگی ارزشهای بصری و زیباییشناختی سردر ورودیمسجدجامع اشترجان و نقشمایههای بهکار رفته در آن است که به روش توصیفی- تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفتند. روش یافته اندوزی به صورت کتابخانهای، همچنین تمامی اطلاعات و دادهها مبتنی بر مطالعات نظری و مشاهدات عینی (میدانی) میباشد. بر اساس دادههای حاصل از بررسیهای انجام شده مشخص گردید که طرحها و نقشمایههای سردر ورودی شمالی که هم با گچ، آجر و کاشی اجرا شده است، اعم از گیاهی، هندسی و خط نگاره هستند. تضادی بین دیوارهای ساده و بدون نقشمایه مسجد و سردر مملو از نقشمایه وجود دارد که تامل برانگیز است. در این مسجد از انواع گرهچینیها و اسلیمیها بسیار استفاده شده است. تقارن در سردر مسجد از لحاظ فرم و تقسیمات وجود دارد ولی در بهکارگیری نقشمایهها قرینه در بی قرینگی دیده میشود.https://niamag.birjand.ac.ir/article_724_7f1171a78ce0780a2142a6eb7bc4f3c8.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320Methodology of Constellations Depicted on Zodiac Carpetاسطور ه شناسی صورت های فلکی منقوش در فرش منطقه البروج365472510.22077/nia.2016.725FAمحمدامینحاجی زادهعضو هیات علمی دانشگاه بیرجندمسعودکلانتری سرچشمهکارشناس ارشد هنر اسلامیسامانفرزینعضو هیات علمی دانشگاه بیرجند0000-0001-7617-7900Journal Article20170607The twelve considered signs for the zodiacal constellations are rooted in mythologies of the ancient nations, and particularly the Mesopotamian mythology. Various beliefs have also been developed in relation to this group of heavenly bodies among different religions and rites, and also among people’s art and culture that still have continued to remain and examples which can be identified in visual arts of different territories. Also, in the Iranian art, the zodiacal constellations are a kind of the designs were used as decorative ornaments in various Islamic periods. The Zodiac carpet is an example of such work in which constellations have a special representation, and embodiment of these ornaments and it is evident in the context of carpet. The present paper aims to investigate the mythical motifsof constellations were depicted on this carpet and this article examines the mythical patterns of the illustrated constellations. Also in this research, it is tried to study the ancient symbols of ancient civilizations such as Mesopotamiaand Iran to the etymology and semantic descriptions of the symbols of the altar area drawn on this carpet.نقوش دوازده گانه ای که برای صورت های فلکی منطق هالبروج 1 در نظر گرفته شده، ریشه در اسطوره ها و باورهای اقوام کهن،به ویژه اسطوره های بین النهرین و ایران دارد. باورهای مختلفی نیز در ارتباط با این گروه از اجرام آسمانی شکل گرفته است ونمونه های آن در هنرهای تجسمی سرزمین های مختلف قابل شناسایی است. در هنر ایرانی نیز صورت های فلکی منطقه البروج،از جمله نقوشی هستند که به عنوان آرایه های تزیینی در آثار مختلفی چه در دوره پیش از اسلام و چه در دوره اسلامی به کاررفته اند. فرش منطق هالبروج متعلق به قرن سیزدهم هجری نمونه ای از جمله این آثار است که صورت های فلکی در آن نمود ویژه ای دارد و تجسم این آرایه ها در متن فرش مشهود است. این مقاله به بررسی بن مایه های اسطوره ای صور فلکی منقوش درآن می پردازد. هم چنین در این پژوهش تلاش بر آن است که با مطالعه آثار باستانی و اسطوره های کهن تمدن های بزرگی چون بین النهرین و ایران به ریشه شناسی و تشریح معنایی نمادهای منطقه البروج ترسیم شده بر روی این فرش پرداخته شود.https://niamag.birjand.ac.ir/article_725_82f2b308c3b01637c607ce05f52a2fed.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320The Typology of Tiraz Textiles in Egyptian Fatimid Caliphate based on
Original Form, Motifs and Compositionگونه شناسی پارچه های طراز دوره فاطمیون مصر بر مبنای مؤلفه های قالب اصلی، نقوش و ترکیب بندی5565723FAایمانزکریایی کرمانیاستادیار دانشگاه هنر اصفهانلیلارهرواصفهانی-کارشناس ارشد طراحی پارچه و لباس، دانشگاه علم و هنر یزد (نویسنده مسئول)Journal Article20170802An Ismaili Shia Islamic caliphate, Fatimid was able to make Egypt independent in the Islamic world for the first time, flourishing many arts and turning Cairo into the major center of Islamic civilization and art. Tiraz textile, which is one of the most prominent textile samples and created by the creativity of Islamic artists, was abundantly produced during this era and played a significant role in royal affairs. In addition, Tiraz was the prominent Islamic textile in terms of political, social and artistic issues. Considering form elements, there are several types of Tiraz; therefore, the most important subject of this research is recognition of the form and structure of this textile and its typology based on form. In this research, descriptive-analytical method with a typology approach was used, and 15 pieces of Fatimid Tiraz were used as samples, selected from Metropolitan Museum of Art and Victoria Albert Museum using purposive sampling. According to the results of the research, identification patterns and form-based on the main frame, typology on based form and classification of images on based written kofic character and type of patterns. Classification of components detect, bulk of Fatemid Tiraz. Design and weaved in row horizontal gracile and abroad rows with written Kofic character with few diversity animal and herb motifs in lattice and geometric cadres. At usage of textile for divers consumptions (reign arbiter, king robe, gift) has been differ type of decorative and weavingفاطمیان شیعی مذهب توانستند، برای نخستین بار در جهان اسالم مصر را مستقل کرده و هنرهای بسیاری را شکوفا و پرورش دهند و قاهره را به مرکز عمده تمدن و هنر اسالمی مبدل سازند. پارچه طراز از شاخصترین نمونههای نساجی و زاده و محصول تفکر اسالمی، در این دوران به وفور تولید میشد و در امور سلطنتی نقشی بسیار مهم ایفا میکرد و بارزترین منسوج اسالمی به لحاظ سیاسی، اجتماعی و جذابیت هنری بشمار میرفت. طرازها، با توجه به عناصر شکلی، ازگونههای متعددی تشکیل شدهاند؛ لذا مهمترین مسئله این پژوهش، شناخت فرم و ساختار این منسوج وگونهشناسی آن بر مبنای فرم است. به منظور دستیابی به پاسخ این مسئله، بهرهگیری از روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد گونهشناسی مدنظر قرارگرفت وتعدادپانزده قطعه از طرازهای فاطمی بهعنوان نمونه و بهصورت هدفمند ازموزههای متروپولیتین و ویکتوریا آلبرت مورد مطالعه واقع شد. ازجمله نتایج تحقیق میتوان به: شناسایی الگوها و قالب اصلی طرح و نقش و گونهشناسی براساس فرم و دستهبندی نمونههای براساس، نوشتار خط کوفی و نقوش اشاره کرد. طبقهبندی مؤلفهها نیز، این نکته را نمایان ساخت که اغلب طرازهای فاطمی، با نوشتار خط کوفی در ردیف نوارهای افقی باریک و پهن و با تنوع اندک نقوش جانوری و گیاهی در شبکهبندی و کادرهای هندسی در ردیفهای افقی، طراحی و بافت شدهاند؛ بنا بر نوع استفاده از پارچه برای مصارف گوناگون )حکم سلطنتی، ردا یا لباس شاهی و هدیه( نوع تزئین و بافت طراز متفاوت بودهاست.https://niamag.birjand.ac.ir/article_723_08419be897405321542838d77f855226.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320Analyzing the Images with Shiite Contents of Ilkhanid, Timurid and Turkmen
Periods according to Shiite (twelver) Discourseتحلیل نگاره های دارای مضمون شیعی مربوط به دوره های ایلخانی، تیموری و ترکمن براساس گفتمان تشیع (دوازده امامی)668372710.22077/nia.2016.727FAعلیرضامهدی زادهاستادیار دانشگاه شهید باهنر کرمانJournal Article20170516In the current article a number of images with Shiite contents of Ilkhanid, Timurid and Turkmen Periods according to Shiite (twelver) discourse is studied. Shiite discourse is a solid set of concepts, beliefs and narrations which reproduces itself in Shiites individual and social lives controlling their mentality. It is logically expected that it has appeared in the form and content of images with Shiite contents. Therefore, this is important question about images with Shiite contents comes into consideration that can anyone look at these images as Shiite ones? In order to answer this question, the images of Shiite holy figures and form, content, narration and the presentation method were evaluated and analyzed in the images of the considered periods according to important and central concepts of Shiite discourse. The aim of this study is to explain and describe the main features of Shiite images and their differences from religious ones. The research method here is descriptive analysis and the data are gathered from librarian sources. The research results show that according to Shiite Discourse, the images of Ilkhanid, Timurid and Turkmen Periods cannot be considered as only Shiite images because of the representation of Shiite contents and presence of Shiite figures; for the main feature of Shiite images is that their contents, forms and representation method by using signs and visual elements, must be according to concepts, beliefs and narrations of Shiite discourse. It makes Shiite images different from religious ones.در این مقاله تعدادی از نگارههای دارای مضمون شیعی مربوط به دورههای ایلخانی، تیموری و ترکمن، براساس گفتمان تشیع )دوازدهامامی( مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتهاند. گفتمان تشیع، مجموعهای منسجم از مفاهیم، باورها و روایتها را دربرمیگیرد ً انتظار میرود در که با در اختیار گرفتن ذهنیت شیعیان، در تمامی جوانب زندگی فردی و اجتماعی آنان بازتولید میشود و منطقا صورت و محتوای نگارههای دارای مضامین شیعی نیز به ظهور رسیدهباشد. ازاینرو، درباره نگارههای با مضمون شیعی دورههای مذکور، این پرسش مهم مطرح میشود که آیا این نگارهها را میتوان نگارههایی شیعی دانست؟ در راستای پاسخ به این پرسش، ِ در این مقاله، چگونگی تصویرسازی شمایل شخصیتهای مقدس شیعه و صورت، محتوا، روایت و روش بیانی ظهور یافته در نگارههای دوره ِ های موردنظر، با توجه به مفاهیم مهم و کانونی گفتمان تشیع، تحلیل و ارزیابی شدهاند. هدف این پژوهش، تشریح و تبیین ویژگی اصلی نگارههای شیعی و بیان وجه تمایز آنها از نگاره ِ های مذهبی، بر اساس گفتمان تشیع است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است و اطالعات به روش کتابخانهای جمعآوری شدهاست. نتایج پژوهش بیانگر این است که بهصرف بازنمایی مضامین و حضور شخصیتهای شیعی در نگارههای دورههای ایلخانی، تیموری و ترکمن، نمیتوان آنها را نگارههایی شیعی نامید؛ زیرا ویژگی اصلی نگارههای شیعی این است که مضامین، از جنبه محتوایی، صوری )شکلی( و روش بیانی، بهواسطه کاربست عناصر بصری و تمهیدات تجسمی، مطابق با مفاهیم، باورها و روایتهای موردنظر گفتمان تشیع به بیان تصویری درآمده باشند. از این طریق، نگارههای شیعی از نگارههای مذهبی متمایز میگردند.https://niamag.birjand.ac.ir/article_727_fb89705ae6d743bf1e848c206e16a1d7.pdfدانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایراننگارینه هنر اسلامی2382-98853920160320Comparative Study of the Flight of Turtle and Two Ducks Painting in Mashhad and Qazvin schoolsبررسی تطبیقی عناصر تصویری نگاره پرواز لا کپشت و دو بط در مکاتب مشهد و قزوین849672610.22077/nia.2016.726FAصفورانایب پورکارشناسی ارشد صنایع دستی، مدرس دانشگاه پیام نور اصفهانزهرااسفندیاریکارشناسی ارشد صنایع دستی، مدرس دانشگاه پیام نور اصفهانJournal Article20170418Iranian painters have been tried to visualize stories with different subjects, in every historical period. One of them is the flight of turtle and the two ducks which is common in “Haft Orang”by Jami “Anwar Suhaili” by Vaez Kashefi. In this study, it is tried to represent concepts, pictorial elements, and composition between two paintings. The two paintings were compared and examined from the schools of Mashhad and Qazvin schools point by descriptive and analytic method according to library studies. The main purpose of this research is to answer this question that how was influence in the use of pictorial elements of two paintings in the Qazvin of Khorasan schools in the Flight of Turtle and Two Ducks, and the role of art patron in its formation. Then the composition and structure of these two paintings have analyzed conceptually by lyric and fiction. Among the results of this study, it can be noted that despite the historical similarities or sameness of Mashhad and Qazvin painting schools, also despite the common concept in the context of two paintings, there is no significant difference in deployment of elements and the composition. So, there are not any similarities and clear influence in these two paintings. This difference or diversity in deployment of elements comes from two different work environments which one of them is completely personal or individual and the other is in order and in support of the court and royal.در تمام دوره های تاریخی تصویرسازی داستان ها با موضوع های متفاوت تو سط نگارگران ایرانی انجام پذیرفته است. یکی از این واعظ کاشفی می باشد. این مقاله با روش » انوار سهیلی « جامی و » هف تاورنگ « داستان ها پرواز لا کپشت و دو بط مشترک درتوصیفی و تحلیلی براساس مطالعات کتابخانه ای به تطبیق عناصر تصویری، ساختار و مفهوم شعر و داستان در مکتب مشهد وقزوین پرداخته است. از مهم ترین اهداف این پژوهش دستیابی به پاسخ این سؤال است که تأثیرپذیری عناصر تصویری مکتب قزوین از خراسان در نگاره پرواز لا کپشت و دو بط چگونه بوده و حامیان هنر چه نقشی در شک لگیری آن داشته اند. همچنین ساختار و ترکی ببندی این دو اثر از نظر مفهومی با شعر و داستان مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد،علیرغم نزدیکی تاریخی مکاتب نگارگری مشهد و قزوین و با وجود مفهومی مشترک در مضمون دو نگاره، به کارگیری عناصر و ساختار دارای تفاوت های بارز است و شباهت و تأثیرپذیری آشکاری در این دو نگاره مشاهده نمی شود. این وجوه تمایز دربه کارگیری عناصر از دو محیط کاری، یکی کاملاً شخصی و دیگری به سفارش و حمایت دربار نشات گرفته است.https://niamag.birjand.ac.ir/article_726_0d3180d672e08b4c5312dcdafdf6ef36.pdf