دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 13 31 2026 07 23 Recreation of Motifs and Modes of Expression in the Art of Tash‘ir during the Timurid and Safavid Periods with a Visual Approach بازآفرینی نقوش و نوع بیانگری در هنر تشعیر دوره‌های تیموری و صفوی با رویکرد بصری 39 54 3958 10.22077/nia.2026.10463.2012 FA حسن هاشمی زرج آباد دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران هنگامه شاهقلی دستگردی دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران محمد اعظم زاده دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران همایون حاج محمد حسینی دانشکده هنر و معماری مازندران Journal Article 2025 11 25 طراحی تشعیر طی گذر زمان همگام بانگارگری ‌ایران تکامل یافته و از ارزش خاص خود برخوردار بوده است. در تشعیر، حاشیه اطراف قاب تصویر، با انواع تصاویر حیوانی و نقوش گیاهی پدیدآمده که اغلب متناسب با قالب و محتوای خاص خود مصور و بازآفرینی شده اند. در پژوهش حاضر با واکاوی 9 نمونه از آثارتشعیر و گزینش نقوش ویژه و منتخب دو دوره تیموری و صفوی و در راستای شیوه پردازش تصویر از سوی تشعیرسازان و با هدف شناسایی روش‌های بازآفرینی نقوش و طریقه بیانگری و پیام‌گذاری، این سوال‌ها را مطرح نموده که با توجه به تصاویر مورد استفاده در آثار تشعیر دوره‌های تیموری و صفوی، روند بازآفرینی نقوش با رویکرد بصری چگونه بوده و کیفیت بیانی و نوع پیام‌گذاری آنها چگونه تبیین شده است؟ تجزیه و تحلیل آثار بارویکرد بصری است. روش پژوهش، توصیفی و تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی و کتابخانه‌ای است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تشعیرسازان با پنج روش واقع‌گرا، انتزاع، نمادگرا، آرمانگرا و هیجانی، نقوش و تصاویر خود را طراحی و بازآفرینی کرده و به انواع متنوعی از بیانگری و پیام گذاری دست یافته اند. ‌این روند از دوره تیموری تاصفوی روبه تکامل رفته و نقوش به همراه فضاسازی بصری با روایت چند وجهی معناسازی شده‌اند. روش واقع‌گرا وتوجه به ظواهر طرح‌ها در نقوش تشعیر دو دوره مورد مطالعه، کمترمشاهده شده و استفاده از چهار روش بازآفرینی همراه با پیام گذاری رو به افزایش بوده است.کلمات کلیدی: تشعیر، نقوش، بیانگری، بازآفرینی، پیام، بصری طراحی تشعیر طی گذر زمان همگام بانگارگری ‌ایران تکامل یافته و از ارزش خاص خود برخوردار بوده است. در تشعیر، حاشیه اطراف قاب تصویر، با انواع تصاویر حیوانی و نقوش گیاهی پدیدآمده که اغلب متناسب با قالب و محتوای خاص خود مصور و بازآفرینی شده اند. در پژوهش حاضر با واکاوی 9 نمونه از آثارتشعیر و گزینش نقوش ویژه و منتخب دو دوره تیموری و صفوی و در راستای شیوه پردازش تصویر از سوی تشعیرسازان و با هدف شناسایی روش‌های بازآفرینی نقوش و طریقه بیانگری و پیام‌گذاری، این سوال‌ها را مطرح نموده که با توجه به تصاویر مورد استفاده در آثار تشعیر دوره‌های تیموری و صفوی، روند بازآفرینی نقوش با رویکرد بصری چگونه بوده و کیفیت بیانی و نوع پیام‌گذاری آنها چگونه تبیین شده است؟ تجزیه و تحلیل آثار بارویکرد بصری است. روش پژوهش، توصیفی و تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی و کتابخانه‌ای است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تشعیرسازان با پنج روش واقع‌گرا، انتزاع، نمادگرا، آرمانگرا و هیجانی، نقوش و تصاویر خود را طراحی و بازآفرینی کرده و به انواع متنوعی از بیانگری و پیام گذاری دست یافته اند. ‌این روند از دوره تیموری تاصفوی روبه تکامل رفته و نقوش به همراه فضاسازی بصری با روایت چند وجهی معناسازی شده‌اند. روش واقع‌گرا وتوجه به ظواهر طرح‌ها در نقوش تشعیر دو دوره مورد مطالعه، کمترمشاهده شده و استفاده از چهار روش بازآفرینی همراه با پیام گذاری رو به افزایش بوده است.کلمات کلیدی: تشعیر، نقوش، بیانگری، بازآفرینی، پیام، بصری https://niamag.birjand.ac.ir/article_3958_bf5cd8b2509011b9502a72296edc14a0.pdf