دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 12 30 2026 02 20 The color of the sash of Qajar buildings in the desert, temperate and semi-arid climate of Iran (Case study of the cities of Yazd, Shiraz and Tehran) رنگ ارسی بناهای قاجاری در اقلیم کویری، معتدل و نیمه خشک ایران (مطالعه موردی شهرهای یزد، شیراز و تهران) 23 44 3908 10.22077/nia.2026.9484.1953 FA آذر فرح‌بد دانش‌آموخته کارشناسی ارشد صنایع دستی دانشگاه هنر ایران تهران ایران علیرضا شیخی دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه هنر ایران تهران ایران Journal Article 2025 09 10 Abstract<br /><br /><br /><br />Sash is one of the elements of traditional Iranian architecture; It is mixed with the physics of light and color, geometry, traditional design, wood arts and glasswork. In terms of functionality, it is multi-purpose and in terms of decoration, it is praiseworthy. The aim is to investigate how light and color are used in sashes of different climates and its effect on the spaces created in the historical building. Therefore, it seeks answers to these questions: What are the motifs and colors used in the sashes of the historical buildings of Tehran, Shiraz, Yazd during the Qajar period and what are the roles of the climate and what are their differences and commonalities? This fundamental research is descriptive-analytical and comparative, and the collection of information is field-library. The findings show how colors are used based on whether the hall is summer or winter, as well as the climate zone. Due to the main function of the window, which is to transmit light into the space, the highest percentage used in sashes is colorless glass. The climate has an effect on the placement of sashes on the fronts; In a desert climate, warm and cold colors together help soften the interior space, in a hot and semi-arid climate, more cold colors are used to make the space look cooler, and in a temperate climate, with the play of colors, more diverse proportions are displayed in the sash. چکیده<br /><br />ارسی از عناصر معماری سنتی ایران؛ با فیزیک نور و رنگ، هندسه، طراحی سنتی، هنرهای چوبی و شیشه‌گری درآمیخته است. به لحاظ کاربردی، چند منظوره بوده و از نظر تزیینی در خور ستایش است. هدف، بررسی چگونگی استفاده از نور و رنگ در ارسی‌های اقلیم‌های مختلف و تاثیر آن بر فضاهای ایجاد شده در ابنیه تاریخی بود. از این‌رو به دنبال پاسخ بدین سوالات بوده: نقوش و رنگ‌های بکاررفته در ارسی بناهای تاریخی شهرستان‌های تهران، شیراز، یزد دوره قاجار و نقش اقلیم چیست و وجوه افتراق و اشتراک آن کدام است؟ این پژوهش بنیادی به روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی بوده و گردآوری اطلاعات به صورت میدانی- کتابخانه‌ای صورت گرفته است. در این راستا جامعه آماری ارسی ابنیه تاریخی شهرهای تهران (خانه‌های امام جمعه، قوام‌الدوله، کاظمی و تیمورتاش)، شیراز (خانه‌های نصیرالملک، زینت‌الملک، فروغ‌الملک و باغ نارنجستان) و در یزد (خانه‌های رسولیان، کلاهدوزها، ملک‌التجار و هشتی باغ دولت‌آباد) مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان دادند چگونگی بکارگیری رنگ‌ها بر اساس اینکه تالار تابستانه یا زمستانه بوده و همچنین منطقه آب و هوایی با هم متفاوتند. به دلیل کارکرد اصلی پنجره یعنی انتقال نور به درون فضا بالاترین درصد بکار رفته در ارسی‌ها، شیشه‌های بی‌رنگ بوده است. اقلیم در جایگیری ارسی در جبهه‌ها تأثیر داشته است؛ در اقلیم کویری رنگ‌های گرم و سرد در کنار هم به تلطیف فضای درون کمک کرده، در اقلیم گرم و نیمه‌خشک برای خنک‌تر نشان‌دادن فضا از رنگ‌های سرد بیشتر و در اقلیم معتدل با بازی رنگ‌ها، نسبت‌های متنوع‌تری در ارسی به نمایش گذاشته شده است. https://niamag.birjand.ac.ir/article_3908_d27ff108348429b07625c0e23977a3bf.pdf