دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 12 30 2026 02 20 Reading the Rules of Proportion and Composition in two Thuluth Inscriptions of Mohammad Reza Emami and Ali Naghi Emami in Imamzadeh Esmaeil of Isfahan خوانش قواعد نسبت و ترکیب در دو کتیبه ثلث محمدرضا امامی و علی‌نقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان 45 64 3907 10.22077/nia.2026.10231.1999 FA اشکان رحمانی بخش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز 0000-0002-6431-7686 ملیحه کریمی دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری، بخش هنر Journal Article 2025 10 12 Among the works of the Isfahani Emami family, there are inscriptions in many buildings in cities such as Isfahan that have not yet been scientifically studied for their historical and artistic values. Among them are inscriptions by Mohammad Reza Emami Isfahani and his grandson Ali Naghi Emami in the Imamzadeh of Isfahan, whose knowledge of their works complements the historical and research richness. For this reason, such a study is essential, for it may allow the hidden dimensions of these works to be understood from the perspective of calligraphic principles and thereby made manifest to all. This is precisely the basis and aim of the authors: in addition, such research can assist future studies in identifying unsigned and undated inscriptions. Although Moḥammad Reza and Ali Naghi Emami were related, the fact that Ali Naghi Emami’s father did not receive formal training from his own father presents a challenging issue when examining the characteristics of their works. The question of this research is based on this: What are the common features of two inscriptions by him at the entrances of the courtyard and the shrine of Imamzadeh Isma'il in Isfahan? in terms of the principles of calligraphy in inscriptions, among the rules of calligraphy, the ratio between the components and their combination can illustrate many of the characteristics of their inscriptions. For the most fundamental characteristics of inscription-making are embedded within the intrinsic features of these principles. To this end, the aforementioned inscriptions were examined as case studies. Accordingly, this qualitative research has been conducted through descriptive and analytical methods, employing field observations and documentary studies within both physical and digital environments. Point, zero, line segment, and plane were adopted as the bases of measurement. Based on the research findings, in the two inscriptions of Mohammad Reza Emami and Ali Naghi Emami, the observance of proportions in the same writing of singular letters of the same gender, and some similar compound letters, with certain sizes, and the addition of tension to some letters with tension, are similar to each other. They also used the angles of these elements, slanting downwards to the left, in a similar way, to create the desired combination between letters, words, and sentences. In both inscriptions, the beauty of proximity in their overall composition is observed in the spaces between the words and the phrases. درگستره آثار خانواده امامی اصفهانی در خیلی از بناهای شهرهایی مثل اصفهان، کتیبه‌هایی موجودند که هنوز به لحاظ علمی و ارزش‌های تاریخی و هنری مورد پژوهش قرار نگرفته‌اند. از جمله کتیبه‌های محمدرضا امامی اصفهانی و نوه‌اش علی‌نقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان می‌باشند که شناخت آثار ایشان تکمیل‌ کننده غنای تاریخی و پژوهشی است. بدین جهت چنین مطالعه‌ای ضروری است تا شاید بتوان زوایای پنهان این آثار از نظرگاه اصول خوشنویسانه دریافت نمودهدف نگارندگان بر همین مبناست که این‌چنین پژوهشی می‌تواند پژوهش‌های آتی را در شناسایی کتیبه‌های احتمالی بدون نام و تاریخ یاری رساند. با این‌که محمدرضا و علی‌نقی امامی با هم نسبت دارند اما عدم تعلیم دیدگی پدر علی‌نقی امامی نزد پدرش یک مسئله چالش‌برانگیز در ویژگی‌های آثارشان است. سؤال این پژوهش چنین است که وجوه مشترک دو کتیبه از ایشان در سردرهای ورودی حیاط و حرم امامزاده اسماعیل اصفهان، به لحاظ اصول خوشنویسی در کتیبه‌نگاری چه مواردی هستند. در بین قواعد خوشنویسی نسبت میان اجزاء و ترکیب‌ آن‌ها می‌توانند خیلی از ویژگی‌های کتیبه‌‌نگاری ایشان را گویا سازند، چرا که اساسی‌ترین ویژگی‌های کتیبه‌نگاری در حوزه ویژگی‌های درونی این قواعد نهفته‌اند. بدین منظور کتیبه‌های فوق به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفتند. به این ترتیب این پژوهش کیفی به روش توصیفی و تحلیلی به صورت مشاهدات میدانی و مطالعات استنادی در بستر فضاهای حقیقی و مجازی انجام یافته است و نقطه، صفر، پاره‌ خط و سطح به عنوان مبنای سنجش قرار گرفته‌اند. بر اساس یافته‌های پژوهش، در دو کتیبه محمدرضا امامی و علی‌نقی امامی رعایت نسبت‌ها در یکسان‌نویسی مفردات هم‌جنس و برخی مرکبات مشابه، با اندازه‌های موازین معین و افزودن بر کشش برخی حروف مددار مشابه یکدیگرند. همچنین ایشان در ایجاد ترکیب مطلوب بین حروف، کلمات و جملات از زوایای بکارگیری این اجزاء به صورت پایین متمایل به سمت چپ به یک شکل بهره برده‌اند. در هر دو کتیبه در فواصل بین مفردات و مرکبات حسن مجاورت در ترکیب کلی آن‌ها رعایت شده است. https://niamag.birjand.ac.ir/article_3907_3341f6f048384ec73a7ba2e77d2db48b.pdf