دانشگاه بیرجند و همکاری انجمن علمی فرش ایران نگارینه هنر اسلامی 2382-9885 5 16 2019 02 20 Introducing and Reviewing the Decorative Features of the Mihrab of the Great Mosque of Saveh in Arak Chaharfasl Museum معرفی و بررسی ویژگی های تزیینی محراب گچبری مسجد جامع ساوه در موزه چهارفصل اراک 4 14 1050 10.22077/nia.2019.2045.1167 FA بهاره تقوی نژاد استادیار دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی 0009-0004-2478-8768 Journal Article 2018 11 19 The Great Mosque of Saveh, which was renovated and decorated in the past centuries, has several stuccoed<br />mihrabs of different periods of history, decorated with beautiful inscriptions and plant and geometric designs. One<br />of the stuccoed mihrabs of this Seljuk mosque, held now at the Arak Chaharfasl Museum, has valuable art features<br />that are less well-known and discussed. Therefore, the purpose of this study is to introduce the decorations of this<br />stuccoed mihrab of the Mosque of Saveh and to carefully study the motifs in order to preserve and restore these<br />decorations. To achieve this goal, the main question of this research is posed as follows: What are different types<br />of decorations of the stuccoed mihrab of this mosque (held in Arak Chaharfasl Museum) and in which parts of<br />this mihrab, each motif is implemented? In this research, historical and descriptive method is used and data has<br />been collected based on written sources and field studies. The results of this research show that in addition to the<br />inscriptions which have a relatively large volume of the mihrab space, such as the margins of the mihrab, around<br />the blind arcade, and the upper and lower margin of the demi-columns, the arabesque along with the Cathay motifs<br />(flowers and leaves) also have a major contribution to the adornment of the interior of the blind arcades, the narrow<br />and wide edges and the background inscription on the margin of the mihrab. In addition, geometric patterns<br />(nodes) are also used on the demi-columns and the pendentive of the first blind arcade, which have added to the<br />variety of decorations. مسجد جامع ساوه که در قرون گذشته، تعمیر، تجدید و تزیین شده است، دارای چندین محراب گچ بری از دوره های مختلف تاریخی است که با کتیبه ها و نقوش گیاهی و هندسی زیبا آراسته شد هاند. یکی از محراب های گچ بری این مسجد که به دوره سلجوقی منسوب است، ه ماکنون در موزه چهارفصل اراک نگهداری می شود و دارای ویژگی های هنری ارزشمندی است که کمتر معرفی و بدان پرداخته شده است؛ لذا هدف این پژوهش، معرفی چیستی تزیینات این محراب گ چبری ب هدست آمده از مسجد جامع ساوه و برداشت دقیق آرایه ها به منظور حفظ و احیای این تزیینات است. برای دستیابی به هدف مذکور، پرسش اصلی پژوهش چنین است: انواع تزیینات محراب گچ بری مسجد جامع ساوه( موجود در موزه چهارفصل اراک) کدام است و هر یک از آرایه ها، در کدام یک از بخش های محراب، به اجرا درآمده است؟ در این پژوهش از روش های تاریخی و توصیفی استفاده شده و شیوه گردآوری اطلاعات با استناد به منابع مکتوب و مطالعات میدانی است. نتایج این تحقیق بر این نکته دلالت دارد که علاوه بر کتیبه ها که حجم نسبتاً زیادی از فضای محراب از قبیل حاشیه های دورتادور محراب و اطراف طا قنما و حاشیه بالا و پایین نیم ستون ها را به خود اختصاص داده است؛ نقوش اسلیمی در کنار نقوش ختایی (گل و برگ) نیز؛ سهم عمده ای را در آراستگی فضای داخلی طاق نماها، حاشی ههای پهن و باریک و پس زمینه کتیبه حاشیه دورتادور محراب دارد. ه مچنین از نقوش هندسی (گره ها) نیز بر روی نیم ستو نها (پیلک ها) و لچکی طاق نمای اول استفاده شده است که بر تنوع تزیینات افزوده است. https://niamag.birjand.ac.ir/article_1050_5055cbf43fac3f7e2336b27310f0b9ef.pdf